"O blog da SAGA"

San Mamede “Santo galego” e o seu probable avatar do Nadal: O Pandigueiro

Imaxe

Foto P.G. Losada SAGA. Circa 1978

Xa chegou de novo o tempo do Pandigueiro, o tempo pois,  dos purgazos dados ós nenos no leite quente. Hai quen di, aló polas Terras Altas de Ourense, na abas  da Serra da Cabeza Grande de Manzaneda, que do alto da serra pode baixar quen mire polos cativos e na noite veña cheirarlle-lo bandullo por ver se están ben mantidos. Deixará unha presa de castañas cocidas e un fato máxico de animalciños pequechos e gordechos feitos coa navalla na madeira de amieiro.

O retroxuiño do Pandigueiro

Durme meu neno durme

Durme meu neno axiña

Que o Pandigueiro che ha traguere

Uns purgazos pra a leitiña

Pode ser que esta figura xa non ande polos faiados, nin chame nas portas. Pode ser que se poña en dúbida se existiu e tamén pode ser que nos preguntemos se algunha vez, nalgún tempo, nalgures en Galicia,  os nenos galegos ou a algúns deles, lles teña comprido unha taza de leite con castañas para non marchar con fame para a cama. Acaso sempre foi todo fartura? Acaso no se deron nunca as circunstancias nas que a xente lle pedise ós santos que mirasen polos fillos? Si, tal.

Purgazos: Castañas secas, rehidratadas e logo cocidas. Adoitábanse comer con leite.

Purgazos: Castañas secas, rehidratadas e logo cocidas. Adoitábanse comer con leite.

O pandigueiro é o “cheira-bandullos”, e ben pode ser considerado un máis entre os seres miticos tradicionais esta vez sobre a base da grande popularidade que nas serras galegas tivo sempre San Mamede, o santo que, cando menos nesa noite, mira polos pequenos xa que el mesmo foi neno, triplemente orfo e aparece relacionado co leite (mesmo no seu nome) e co bandullo, pois foi morto destripado no seu martirio e mesmo na tradición cristiá de Ano Novo ven relacionado co feito de medrar, espiritualmente, por medio do leite santo. Na tradición orixinal da liturxia oriental da Capadocia, na Turquía actual, a súa festa era no día de Ano Novo do 1 de setembro.

Antífona ad introitum. Epistola1. Petri II,2: “Quasi modo geniti infantes alleluja: rationabile sine dolo lac concupiscite: ut in eo crescatis in salutem.”  Como os neonatos ansiade o leite (do espíritu) sen engano (verdadeiro ou inocente) de xeito que medredes en saude.

O mismo Padre Sarmiento fala del, do santo, dicindo que os galegos aseguran que o santo era galego inda que Sarmiento o nega, ó tempo que asegura que é un nome ben común nesta terra mais somentes se lle pór ós “rústicos” ( Colección de voces y frases gallegas. José Luis Pensado ed. Vol I pg. 378.[1])

Remitimos ós lectores, pois,  ó número 1 do  Boletín Caderno de Campo da SAGA[2] no cal se atopa máis información ó respecto. Xuzguen vostedes e obren como lles conveña.

Por Miguel Losada

 

Advertisements

Deixar unha resposta

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s