"O blog da SAGA"

Arquivo para Novembro, 2013

PRESENTACIÓN DO LIBRO “ALICORNIO” EN SANDIÁS

Este sábado 30 presentarémo-lo libro “Alicornio”  do antropólogo Rafel Quintía e editado pola SAGA.  O acto terá lugar no local A Corte dos Bois en Sandías, Ourense, e enmárcase dentro das actividades do Roteiro Cultural por Ourense, organizado polo blog Desperta do Teu Sono (DTS). Aquí ténde-lo programa de actividades dese día. Se estades interesados en participar só tendes que poñervos en contacto co DTS.

PROGRAMA:

11:00 Combinamos todos na Praça Maior, Praça do Concelho ou Praça do Campo.
11:15 Visita às Burgas, termas e ao centro de interpretação.
11:30 Santa Maria Madre (primeira catedral de Ourense) e Praça da Madalena.
12:00 Visita à Sé. Catedral de Ourense. Capela do Santo Cristo.
12:30 Visita à zona velha de Ourense.
(Ruas dos vinhos, Praça do Ferro, Santa Eufémia, Eirozinho dos Cavalheiros…)
13:30 Comida num restaurante da zona dos vinhos da cidade
16:00 Visita à Ponte Romana.
17:00 Visita às termas (ou Chavasqueira, ou Outariz ou Moinho da Veiga)
18:00 Saída para “A Corte dos Bois” em Sandiães
19:00 Apresentação do livro de Rafa Quintia “O alicórnio. O poder do corno de unicórnio na medicina tradicional galega”
20:00: Magusto na “Corte dos Bois” de Sandiães com churrasco, frango, chouriço, vinho, sidra, cerveja e castanhas. (12 Euros)
Atuação do grupo de música tradicional galega da SAGA (Sociedade Galega de Antropologia)
22:00 (aproximadas): Banho nas termas de águas quentes (optativo)

LIGAZÓN:

http://despertadoteusono.blogspot.com.es/2013/11/roteiro-por-ourense-segunda-edicao.html

cartaz alicornio sandias

cartaz alicornio sandias

 

 

Advertisements

FOMENTO DESTRÚE PARTE DO XACEMENTO DE COESES

O pasado febreiro denunciabamos dende os blogs dos membros da SAGA e dende varios colectivos do país a case inminente destrución dun posible e inédito túmulo atopado no 2011 co gallo das obras  da autoestrada A-54 ó seu paso pola localidade lucense de Coeses. O xacemento en cuestión é unha sorte de túmulo e anel lítico duns 60 metros de diámetro con foxo arredor e muros interiores e exteriores. Na súa contorna tamén se atopou unha posible necrópole de incineración o que supuña un xacemento de incalculable valor arqueolóxico. No seu momento (véxase o post: http://asombradebouzapanda.wordpress.com/2013/02/07/fomento-quere-destruir-un-posible-tumulo-inedito-en-galicia/ o compañeiro Rafael Quintía  adiantaba a hipótese de que poidésemos estar ante unha importante construción tumular semellante ós que se atopan en Gran Bretaña e Irlanda, algo que tamén apoiaba o historiador e membro da SAGA Xabier Moure.

O reportaxe de La Voz de Galicia recolle algunha das opinións dos compañeiros Xabier Moure e Rafael Quintía sobre o xacemento de Coeses.

1005255_10200191089196516_1689628678_n

LA VOZ DE GALICIA (24 xuño 2013)

IMG

El Progreso - Coeses ten 'xemelgos' británicos__Página_1

Tódolos post publicados no blog de Rafael Quintía sobre este asunto:

http://asombradebouzapanda.wordpress.com/2013/02/07/fomento-quere-destruir-un-posible-tumulo-inedito-en-galicia/

http://asombradebouzapanda.wordpress.com/2013/02/11/o-xornal-sermos-galiza-e-outros-medios-fanse-eco-da-posible-destrucion-do-tumulo-de-coeses/

http://asombradebouzapanda.wordpress.com/2013/02/16/falamos-na-prensa-da-importancia-de-estudar-e-conserva-lo-tumulo-de-coeses/

http://asombradebouzapanda.wordpress.com/2013/05/29/salvase-da-destruccion-o-tumulo-de-coeses/

1574_4258103590425_1103397568_n

601333_4258115990735_953926357_n

Fotos cedidas por Carlos Bello.

Coeses
A presión social e mediática e o labor e denuncia de organizacións como Cultura do País, Adega, Amigos do Patrimonio de Castroverde e Lugo Patrimonio e algunha forza politica fixo que as obras se parasen e Fomento prometese estuda-lo xacemento e conservalo, desviando para elo o trazado da autoestrada para non destrui-lo importante xacemento arqueolóxico.

No execelente blog do compañeiro Xabier Moure (http://onosopatrimonio.blogspot.com.es/2011/07/ultimas-achegas.html) pódese ler unha detallada crónica do acontencido nestes  meses co xacemento de Coeses e a repercusión mediática, institucional e social que tiveron as denuncias do que parecía un novo e inevitable atentado contra o noso patrimonio.

IMGEl Progreso

IMG_0001El Progreso

O que celebrabamos como un pequeno triunfo da cidadanía sobre a barbarie a a sen razón que constantemente destrúe o noso patrimonio vén de convertirse noutro triste atentado contra o noso legado cultural. Noutra oportunidade perdida de saber algo máis sobre o noso pasado e a nosa cultura. Este domingo, os compañeiros Rafael Quintía e Miguel Losada achegáronse ata o xacemento lucense para ve-la marcha das obras e o  estado de conservación do xacemento descubrindo con estupor que a contorna do túmulo fora gravemente afectado polas obras reanudadas do trazado da autovía. A carón de onde se localizaba o xacemento agora ábrese unha trincheira de máis de 50 metros de ancho e cerca de dez metros de fondura. As obras continuaron malia esta-lo caso na Fiscalía grazas a unha denuncia conxunta de Cultura do País, Adega, Amigos do Patrimonio de Castroverde e Lugo Patrimonio. Se ben Fomento accedou a modifica-lo trazado para non afecta-lo túmulo, negouse a protexer e conserva-la posible necrópole que apareceu na controrna do monumento megalítico. Á vista dos feitos e das obras acometidas podemos deducir que o Ministerio de Fomento inclumpliu a súa palabra dada de manter unha distancia mínima de seguridade entre a autovía e o xacemento, agardou a que se calmaran as augas e o tema se esquecera a nivel mediático e perpetrou un novo acto de terrorismo cultural contra o patrimonio galego destruíndo a necrópole que ficaba entre o túmulo e o castro de Valente, tapando as gabias e impidindo deste xeito un estudo pormenorizado deste xacemento único. Velaiquí as fotos da desfeita e das obras no seu estado actual.

DSC_4781

O compañeiro Xabier Moure personouse hoxe no lugar para estuda-la magnitude do impacto das obras e da desfeita. A posible necrópole de incineración e as  zanxas, gabias e catas onde se descubriron as cinzas e os restos cerámicos  foron soterradas tras unha breve e incompleta prospección arqueolóxica, o túmulo foi achandado e parte das súas pedras fican na contorna amoreadas, a trincheira da autovía pasa a escasos oito metros do túmulo, algo que aínda se agravará máis cando se realicen os muros de contención e o peche da vía. Podemos dar case por seguro que o xacemento quedará totalmente estragado. Tampouco se observan indicios de ter feitas outras sondaxes e estudos arqueolóxicos na zona antes de proseguir co trazado da autovía, algo fundamental para poder coñece-la magnitude do xacemento e, cando menos, necesario de ter que proceder á súa destrucción. Agora, e aínda que so sexa como consolo, agardamos que os resultados dos estudos arqueolóxicos e das análises dos restos se fagan públicos e de acceso libre como corresponde a un país civilizado e non queden, como é habitual, sepultados baixo un manto de escurantismo e burocracia, iso no caso de que existan informes porque pode acontecer -non sería a primeira vez- que nin iso se faga.

DSC_4783

DSC_4779

O Ministerio de Fomento amosa de novo a súa faciana máis escura, o desleixo habitual e bárbaro por todo o que supón o coñecemento histórico e cultural do noso pobo  demostrando a catadura moral dos seus xestores. Algo máis alarmante planea sobre este suceso: como se fan os estudos de impacto arqueolóxico? Como é posible que non tivesen contemplado o castro de Valente no trazado e tivesen que para-la obra e desvia-lo trazado cando petaron coas defensas monumentais do castro? Algo que se ve a simple vista, que tódolos veciños do lugar coñecían ou que se ve cun simple barrido de Googleearth. Cantos cartos públicos nos custan estas neglixencias? Cal é a calidade dos informes de impacto arqueolóxico en vista do vsito? E outra pregunta inocente, que pasa se unha empresa de arqueoloxía contratada por unha construtora atopa un xacemento importante que suporía un sobrecusto da obra e unha demora na súa execución? Sairanlle moitos futuros traballos se insiste moito na súa escavación ou protección?

Dende a SAGA queremos denunciar publicamente estes feitos e animamos a tódalas organizacións sociais e culturais do país para organizarse contra a barbarie e empezar a sinalar co dedo e denunicar, incluso pola vía xudicial de ser necesario e pertinente, ás administracións que non respectan o patrimonio que teñen obriga de protexer, ós colaboracionistas da destrucción do noso patrimonio, a denunciar publicamente a aqueles que usan os cartos públicos para beneficio propio sen revertir na sociedade os resultados do seu traballo de investigación, a aqueles que dan o visto bo a este tipo de actuacións, a aqueles que non publican os informes dos traballos pagados por todos nós, a aqueles que seguen ancorados no escurantismo e no elitismo pero non teñen reparos de comer grazas os impostos pagados polo pobo que desprezan, a aqueles estamentos, institución e academias que teñen que protexe-lo patrimonio e tan só protexen os seus intereses persoais ou académicos, a aqueles que poidendo e sabendo falar calan como miserables. Denunciamos, en definitiva, a todos aqueles imbéciles e escuros que nos queren nega-lo dereito a saber quen somos e a conserva-la herdanza recibida dos nosos antergos.

DSC_4785


CONFERENCIA DO MEMBRO DA SAGA RAFAEL QUINTÍA NA UNIVERSIDADE DE DEUSTO

O mércores 27 de novembro ás 19.30h o antropólogo  e compañeiro da SAGA Rafael Quintía impartirá unha conferencia na Sala Garate do Campus de Bilbao da Universidade de Deusto. A conferencia que leva por título “O mundo da morte, os defuntos e as ánimas na cultura galega” repetirase o xoves 28  en Vitoria.

561984_384617425004961_835701149_n


PRESENTACIÓN DO ANUARIO “FOL DE VELENO” EN LUGO

Este sábado 23 a iso das 20.30h presentaremos  no local da A.C. O Carneiro Alado de Lugo o noso anuario de antropoloxía e historia Fol de Veleno. Falarán Miguel Losada (Secretario da SAGA e redactor xefe de Fol de Veleno), Rafael Quintía (Presidente da SAGA e director de Fol de Veleno) e Xabier Moure, historiador, colaborador da SAGA e autor do artigo publicado en Fol de Veleno 2013 “Tradicións e lendas sobre a morte na comarca dos Ancares.

Fol de Veleno nº 3


PRESENTACIÓN DO LIBRO “ALICORNIO” EN LUGO

O venres 22 de novembro ás 21h no local da A.C. O Carneiro Alado de Lugo presentaremos o último traballo do antropólogo Rafael Quintía: “Alicornio. O corno de unicornio na medicina tradicional galega“, unha obra editada pola SAGA. No acto, ademais do autor do libro e  de Miguel Losada, intervirá tamén  Antonio Reigosa, experto en mitoloxía galega e responsable do prólogo do libro.

cartaz alicornio Lugo

1471306_476860219100013_1203022420_n


PROXECCIÓN DO DOCUMENTAL “COMUNEIROS”

Este xoves 19 de novembro proxectarase no local da A.C. O Carneiro Alado de Lugo o documetal da SAGA “Comuneiro. Cen anos de vida e loita polo monte de Salcedo”.

capa comu - copia

el país comuneros

1471306_476860219100013_1203022420_n


UN CADRO DO COMPAÑEIRO FRANCISCO SUTIL PARA O CARTAZ DA RUADA E CUSPEDRIÑOS

Este ano o cartaz que anuncia a Ruada de Cuspedriños reproduce unha obra pictórica de carácter etnográfico do noso compañeiro da SAGA e responsable en temas de restauración o pintror Francisco Sutil.

1465105_10151836930294794_485861573_n


Vídeo

VIAXE DA SAGA Á “CIDADE DOS HOMES FORTES”. OS ACENOS GALAICOS DO CASTRO GALÉS DE TRE`R CEIRI.

Neste pasado inverno a SAGA comezou unha investigación que, nun dos seus eixos principais, inclúe a análise e contextualización crono cultural dos primeiros entornos urbanos da Galicia prehistórica. Neste sentido entendemos que, ós efectos das nosas pescudas, son cidades prehistóricas galegas aqueles lugares deseñados como contedores permanentes dun novo modelo de espazo vital xurdido hai uns tres mil anos da mau das comunidades do noroeste peninsular ibérico cando comezaron a exteriorizar, de xeito diferente a todo o período anterior, a xestión común das interaccións co medio e con outros grupos ou sociedades.

castro de san millán

Castro de San Millán

Así, as cidades serían, na nosa hipótese de traballo, un epifenómeno do cambio social que tentamos documentar e, sobre todo, situar a carón dun factor de escala que eventualmente permitise axudar a entender á Cultura Galega dentro do contexto atlántico, un amplo marco de referencia espacial e temporal que fundamentalmente o é porque é antropolóxico. Trataríase en definitiva, de comprobar sobre o terreo, até que punto a Cultura Galega (enténdase cultura galaica da Idade do Ferro) formou parte dun proxecto ideolóxico atlántico, como chegou a elo e que rol puido ter desempeñado naquel contexto.

DSC_0825

Cidade Morta dos Galegos

Cando pensamos en cidades nas alturas, nos cumiais, curutos, tesos, lombos e lombeiros de Galicia referímonos a elas como castros, na meirande parte das ocasións. Campan na nosa cultura coma senlleiro estandarte identitario. Mais esta condición cuase totémica que se lles ten atribuído puidese estar faltosa dunha sana relativización en tanto que fenómeno cultural singular.

DSC_5051

Castro de San Cibrán de Las

Asi pois, viaxamos cara diferentes cidades prehistóricas da nosa contorna atlántica co albo de comprendelas, na medida das nosas posibilidades, dende a perspectiva propia dos galegos. Un dos obxectivos prioritarios do noso itinerario foi a illa da Gran Bretaña. Aló existe, como en Galicia e outros lugares, unha grande taxa de complicidade cultural coa idea de “cidade prehistórica e fortificada sita nas alturas”. Naquela terra chámanlles “hillforts” e constitúen, tamén, o emblema da súa “cultura castrexa” da Idade do Ferro.

DSC_9095

Fosos e parapetos do hill fort de Old Sarum

No proceso de documentación constatamos que, como no caso galego, a súa natureza verdadeira non é unha cuestión plenamente pacificada. Deste xeito, pénsase que poden ter sido asentamentos permanentes ou non, residencias de elites maila súa corte ou de sociedades relativamente igualitarias; respecto doutros hillforts hai quen pensa que puideron ser centros loxísticos da xestión comunal dos recursos agropecuarios; refuxios temporais fronte ás incertezas das situacións de emerxencia; conxuntos adxectivos doutros asentamentos previos situados nas proximidades e feitos con materiais máis perecedeiros; centros relixiosos operativos nunha parte do ano; conxuntos autoafirmadores da propia identidade fronte á competencia doutras comunidades ou grupos dun territorio máis amplo.

DSC_9012

Fronte ó hillfort de Uffington Castle

Algunhas semellan ter sido pequenas granxas ocupadas por un reducido número de familias de xeito estacional, as Defended farms da bibliografía inglesa. Como categoría teñen tamén unha gran variabilidade en tamaño e localización, abranguendo calquera extensión entre 1 e 80 hectáreas, tanto nos curutos máis inaccesibles ou as verdes e mansas chairas. Tamén coma no caso galego podemos falar dun desenvolvemento histórico semellante xa que o seu, breve, intre acadou dende hai uns 31 séculos até uns 21 séculos ( 3100 antes do presente até o ano 50 da nosa era), uns mil anos.

DSC_0014

Maiden Castle

Non serían estas as únicas similitudes que atopamos no noso percorrido. Mais non puidemos visitalos todos. Tivemos que escoller algún en función de diferentes motivos. Logo de moito ler e consultar decidimos que iamos comezar polo que está considerado o máis perdurable e mellor conservado castro británico: o inexpugnable castro galés de Tre´r Ceiri ( debemos ler “ Tri Keiri” ). Puidemos ter escollido outros de máis doado acceso e tamén moi representativos, como Carn Fadrun ou Gar Boduan onde ademais, hai un uso continuado das fortificacións dos seus cumios até a alta Idade Media, cousa que non acontece en Tre´r Ceiri.

DSC_8696

Como se da árbore Yggdrasil se tratase, o castro de Tre´r Ceiri álzase sobre o curuto da montaña

O que ignorabamos era que iamos chegar ás Illas Británicas no medio dun intenso temporal de vento e neve que tiña a todo o pais mudado máis que nunca na branca Albión. Esto complicou algo as cousas.

DSC_8703

O equipo da SAGA que ascendeu ó castro de Tre´r Ceiri

Esta fortificación xunto ó Mar de Irlanda, nas portas do Mar das Casietérides e do Mar do Norte, atópase na costa da península de Llyn, na serra das Rivals e moi preto da bisbarra de Snowdownia, outro lugar do que tamén falaremos por outros motivos.

DSC_8764

Esta serra acada a súa máxima cota no curuto que fica como compañeiro do de Tre´r Ceiri, o Yr Eifl, que tamén aparece no video deste artigo cos seus 564 m de altura. Por toda a contorna existen minas de estaño, cobre, ouro e outros metais.

DSC_8720

A 450 metros sobre o nivel do mar, atopamos un alongado recinto, dunhas 2,5 h. e fortificado cun sistema de murallas de pedra. A extensión media para os aproximadamente 1000 castros galeses é de 2h. No interior había unha considerable abundancia de edificacións irregularmente repartidas pola campa daquel adral.

Planta de Tre´r Ceiri vista pola SAGA.

Planta de Tre´r Ceiri vista pola SAGA.

Causa admiración, popular e erudita, na Gran Bretaña o feito de que os seus parapetos exteriores conserven até mais de tres metros de altura nalgúns tramos ou que as cabanas teñan inda case un metro de alto.

DSC_8750

Hai unhas 150 delas, deseñadas segundo varios modelos diferentes. De planta circular, as máis antigas; rectangulares as do período medio e alongadas as derradeiras. Os diámetros destas construcións varían entre os 3 e os 8 m. Estímase que chegou a acoller unhas 400 persoas no período romano-británico.

Unha cabana circular e varias adxectivas.

Unha cabana circular e varias adxectivas.

DSC_8758

DSC_8737

No disforme recinto inda están operativas as tres portas que tiña orixinalmente. Unha principal cara o noroeste, outra cara o suroeste, pola que entrou a SAGA, e outra cara o norte.

DSC_8742

Resulta interesante atravesar algunha destas portas a xeito de túnel, que inda conserva as lumieiras que terman das antigas pedras da muralla. Comparten os castros galeses e británicos en xeral, outra característica “galaica”: as súas pedras tamén teñen sido levadas, a carros, para facer con elas os pobos e vilas que hoxe existen.

Tri ceiri 2 - copia

Explicáronnos que “ Tre´r Ceiri” significa, na lingua galesa, a cidade dos fortes, inda que de xeito máis habitual tradúcese ó inglés como “cidade dos xigantes” seica por un erro que ben de antigo. Este castro está tamén dentro da tradición artúrica, e así igualmente explicáronnos a lenda local segundo a cal este lugar tería sido o lar do xefe galés Vortigern, ( Gwtheyrn na lingua propia do pais).

SAM_2234

 DSC_8740

Este, co gallo de aproveita-las posibilidades militares que a presenza dos Anglos, Xutos e Saxóns representaban no século V, aliouse con eles ou tería acordado que actuaran coma mercenarios contra os caudillos veciños, celtas coma el. Seica, pois un arribista feito que prefería, segundo a tradición popular, ficar torto se con iso os veciños ficaban cegos ou, mellor inda, mortos. Trata tamén deste tema Geoffrey de Monmouth na súa Historia dos Reis da Britania. Contan tamén que estaría soterrado, ou ben nas inmediacións do Tre´r Ceiri ou mesmo dentro do adral. Esta tumba sería na tradición local a “cama” bedd” de Vortigern.

 DSC_8745

O caso é que dentro desta cidade prehistórica, na sucinta croa que posue, atópase un lugar funerario moito máis antigo, dos primeiros séculos da idade do bronce. É o denominado Carnedd Tre´r Ceiri, un montículo de pedra con dúas fases de utilización. Na primeira realizouse unha morea de terra e pedra duns 15 m de diámetro na planta e 6,5 no cumio. Na segunda outro superposto duns 20 m de diámetro na base e 1m máis de alto. Ámbalas dúas recorreron as cremacións como práctica funeraria.

DSC_8790

Enlaces de interese

http://www.museumwales.ac.uk/en/2373/

A versión de G.K. Chesterton sobre a historia de Inglaterra

http://www.shu.edu/catholic-mission/upload/Pequena-Historia-de-Inglaterra.pdf

Vortigern

http://www.kingarthursknights.com/others/vortigern.asp

DSC_8784

A continuación achegámo-lo video da nosa viaxe ó castro de Tre´r Ceiri. A meteoroloxía era adversa, as horas de luz escasas, o vento frío e a neve -ás veces ata a cintura- convertía o, xa de por si, duro ascenso nun penoso e esgotador viacrucis. Mais o que se agochaba nese curuto das célticas costas galesas ben valía o esforzo.

 IMG_6741

Visiten connosco o castro de  Tre´r Ceiri, observen as súas estruturas, as súas casas, a súa fachendosa fasquía, seguro que lles terá un aire familiar e quizais acaben sentindo, coma nós, que se coaban ás agachadas na casa duns curmáns máis cercanos do que algúns nos queren facer ver.

 http://youtu.be/Pfsh0hXkf7E

DSC_8802


PRESENTACIÓN NA CORUÑA DO LIBRO “ALICORNIO” de Rafael Quintía

Este sábado 9 de novembro ás 20h no local Portas Ártabras da Coruña.

cartaz alicornio a coruña


PRESENTACIÓN DO DOCUMENTAL “O PALLEIRO DE HERBA”.

Este mércores 6 ás 20.30h na Casa das Campás de Pontevedra preséntase o novo traballo audiovisual da SAGA para a asociación Vaipolorío.

578476_226643987502867_1766791643_n