"O blog da SAGA"

O último

As Mariscadoras Galegas no cupón da ONCE.

Miguel Losada (SAGA)

En abril de 2018 a ONCE convocou un concurso fotográfico denominado VEO EVOLUCIÓN que tiña como obxectivo seleccionar imaxes para ilustrar con elas unha serie de cupóns que sairán ó público no outono deste ano e que conmemoran o 80 aniversario desta organización. Agora sabemos xa que a cultura galega vai estar presente como unha imaxe en 5.5 millóns de cupóns da ONCE.

A web www.veoevolucion.es servíu para o desenvolvemento e seguimento do proceso e nela poden verse as imaxes presentadas.

Grazas ó traballo fotográfico e de documentación realizado polo fotógrafo da SAGA Pedro G. Losada, a extraordinaria actividade das mariscadoras galegas e da Ría de Muros e Noia en particular, van ter un recoñecemento público que ben merecería ser moito maior dentro de Galicia tal e como expuxemos nunha entrada anterior ca que quixemos evidenciar o feito de que tanto o traballo do marisqueo a pe realizado polas mariscadoras galegas, como a contorna social e natural creada pola actividade das sucesivas xeracións habitantes desa parte da costa galega, teñen todos os atributos precisos para seren consideradas Paisaxe Cultural Patrimonio da Humanidade.

32260799_10204505551594675_9100888752212934656_o

Foto Gañadora. Maruxía no Testal. Pedro G. Losada

 

Berberecho da Ría de Muros e Noia.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/10/04/berberechos-da-ria-de-noia-unha-paisaxe-cultural-de-relevancia-mundial/

Dentro de Galicia hai outras realidades que ben merecerían e poderían tamén recibir tamén o mesmo recoñecemento internacional. Iso sería positivo se tal cousa servise para que non desaparecesen relacións tan singulares como as que a cultura galega ten establecido entre a Terra, o Mar e os Ceos. Lamentablemente é demasiado tarde para algunhas destas construcións sociais xa desaparecidas ou deterioradas até a súa desfiguración.

Fora de Galicia e en boa medida tamén dentro dela, o ancestral esforzo marisqueiro a pe, a súa importancia para o coñecemento da historia do poboamento da ecúmene, o seu significado antropolóxico a escala global, son  realidades fundamentalmente descoñecidas. O mesmo pode dicirse de outras actividades tanto en terra como no mar.

Agardamos que esta gran proxección e promoción exterior que pode ter agora o traballo das mariscadoras, axude a mellorar as súas condicións laborais e ó mantemento da actividade e da sociedade que a deseñou e á cal serve, como algo vivo e dinámico que garde a súa esencia e as conserve viables como actividade económica e xeito de vida dentro das adaptacións ó ritmo dos tempos.

Doutra banda e unha vez mais, como xa acontece en relación a outros temas galegos[1], un traballo esforzado e silente como este o do fotografo da SAGA, realizado en simbiose ca comunidade de mulleres marisqueiras, vai servir para resaltar e difundir a potencia plástica da cultura galega, a cal provén da autenticidade, honestidade e elegancia ca que se realiza tanto por parte do noso compañeiro como das mariscadoras galegas. Grandes parabéns para un e outras.

Cfr.

http://ecodiario.eleconomista.es/sociedad/noticias/9045043/04/18/El-concurso-veo-evolucion-de-la-once-invita-a-la-poblacion-a-plasmar-su-foto-en-cinco-millones-de-cupones.html

http://www.programapublicidad.com/la-once-crea-concurso-fotografico-poner-foto-cinco-millones-cupones/

http://www.lavanguardia.com/vida/20180403/442159084951/ponen-en-marcha-un-concurso-para-plasmar-fotografias-en-el-cupon-de-la-once.html

 

[1] https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/?s=mucem

Advertisements

Exposición temporal: 110 anos do Tranvía de Verín.

CARTAZ VERIN copia

Miguel Losada (Secretario da SAGA)

A posta en servizo do Tranvía de Verín ó Balneario de Cabreiroá, Verín, foi un fito senlleiro dentro do conxunto de iniciativas a prol da modernidade en Galicia, xa que evidenciaba a capacidade de Verín para chegar a ser un gran referente do desenvolvemento termal e balneario en Galicia e en Europa.

Iniciativas coma esta, indican hoxe o potencial cultural, social e económico malogrado, unha vez mais, para Galicia a finais do primeiro terzo do século XX. Na exposición e mediante unha serie de vitrinas e paneis expositivos, poderanse ver imaxes e obxectos orixinais tanto da liña orixinal como da actividade do aproveitamento mediciñal das augas, que non estaba exenta como veremos, dun certo rito e atmosfera propiciatoria creada nunha antigüidade remota e adaptada á modernidade contemporánea daqueles primeiros anos do século pasado.

Como no filme de Elia Kazan “A street car named Desire”, un tranvía chamado desexo, se se quere, Galicia é unha identidade cun pasado que domina e marca o seu presente. Blanche, a protagonista é unha personaxe descarrilada que padece hoxe aquelas consecuencias. Cal foi o contexto do Tranvía de Verín e da Galicia económica e cultural que o puxo en marcha? que outros proxectos semellantes ou inda mais ambiciosos estaban relacionados con este?

A conferencia do Día 27 de Abril deste ano tentará achegar luz ó respecto da man de Paco Boluda que, xunto con Manuel Hernández da Asociación Carrileiros (Ourense) teñen investigado durante anos esta e outras cuestións relacionadas co mundo ferroviario en Galicia.

Esta liña tranviaria ábrese á explotación comercial en xullo de 1908, inda que a presentación do proxecto non se faría efectiva até 1911, baixo a denominación de:

Tranvía de vía estrecha y de tracción animal desde El Toral (Verín) hasta el Balneario de Cabreiroá.

Asinou o proxecto D. Higinio Garra, segundo o disposto polo Regulamento de Ferrocarrís de 1878 e contando cun orzamento final de 35737,31 pesetas. Esta foi a segunda liña tranviaria desenvolvida en Galicia logo da inaugurada na Coruña en 1903. O trazado da liña tiña unha lonxitude total de 2242,53 m, comezando na zona do Toural sita no comezo da Avenida de Portugal. Logo de percorrer 60m, en paralelo á devandita estrada, tomaba despois a Rúa da Constitución até o Camiño de Cabreiroá para dirixirse cara o Balneario. Na metade do trazado, había un apartadoiro onde podía cruzarse o tranvía ascendente co descendente. Pouco despois deste punto a vía acadaba o Balneario sobre terreos propios da explotación hoteleira. Logo de transitar sobre o pontón de pedra sobre o Río Ábedes, o tranvía chegaba ó Gran Hotel de Cabreiroá.

O ancho da vía era de 5 m, incluídos o gálibo do tranvía maila estrada para outros vehículos. No sentido cara Cabreiroá, a vía situábase á esquerda. A galga da vía era de 0,70 m, con raís tipo Vignole colocados sobre travesas de carballo e asentado todo o conxunto sobre unha base de grava cuberta con laxas bravas. Para pasar o Río de Ábedes cumpriu construír un pontón de 11,50 m de longo por 6 de ancho. O arco tiña unha luz de 6 m. Para a explotación comercial estaban en servizo dúas carruaxes para pasaxeiros/as. Estes vehículos ían numerados como “1” e “2”. Ademais contábase cun coche para a carga das equipaxes e os abastos. Os vehículos para pasaxeiros medían 5,30 m de lonxitude e tiñan dúas plataformas de acceso, unha por cada beira. Tiñan capacidade para acoller a 14 viaxeiros/as sentados sobre dúas bancadas corridas dispostas lonxitudinalmente. O custe de cada carruaxe foi de 3000 pesetas.

Para a condución e asistencia ós e as viaxeiras, houbo un persoal específico. Por cada viaxe había un Maioral para guia-lo vehículo e un Revisor para a venda e control dos billetes. O mantemento, limpeza, revisión e resgardo dos vehículos facíase nas cocheiras situadas dentro do propio complexo balneario.

Ademais de metáfora do desenvolvemento sostible e da sociedade do benestar, esta caste de tranvías chegan a seren, hoxe e por toda Europa, verdadeiros emblemas locais. Nalgunhas localidades, con tanto éxito que mesmo lle teñen dedicado selos conmemorativos. Así, en Inglaterra, País de Gales, Irlanda, Alemaña, Holanda e Finlandia existen tranvías de tracción animal inda operativos e semellantes ó que houbo en Verín. Nas vilas e cidades nas que isto acontece, a circulación do tranvía constitúe un elemento de gran importancia á hora de definir un urbanismo e un turismo a escala humana e de calidade nesas poboacións.

II XORNADAS DE ANTROPOLOXÍA DA SAGA: “O SAGRADO E O PROFANO”

cartaz antropoloxía

Xa están aquí as II Xornadas de Antropoloxía que organiza a Sociedade Antropolóxica Galega coa colaboración do Concello de Pontevedra. Este ano o tema a tratar será  “O sagrado e o profano”. Unha nova oportunidade ara mergullarnos nos segredos da antropoloxía e gozar e formarnos con algúns dos mellores expecialistas galegos na materia. A continuación o programa e toda a información necesaria sobre as datas, horas e lugar para que ninguén se perda estas xornadas.

 

II XORNADAS DE ANTROPOLOXÍA 

O sagrado e o profano: relixiosidade, santuarios, deidades e rituais

24, 25, 26 de novembro de 2017

PROGRAMA

Venres 24:

Lugar: NEMONON. Espacio multidisciplinar creativo en torno a la arquitectura

R/ Marqués de Riestra nº11, 1º. Pontevedra

-18:30h Apertura das do ciclo de conferencias

-18:45h Conferencia de Xosé M. Vázquez Rodríguez: “As vésperas: Introdución á festa e á romaría”

-19:30h Conferencia de Xosé Ramón Mariño Ferro: “A relixión tradicional de Galiza”

-20:15h Mesa redonda

Sábado 25:

Lugar: Casa da Luz

Praza da Verdura, Pontevedra.

Sesión de mañá:

-11:00h Benvida aos participantes

-11:15h Conferencia de Cristina Sánchez-Carretero:“Santuarios improvisados e espazo público: unha visión transnacional”

-12:00h Pausa café

-12.30h Conferencia de Buenaventura Aparicio Casado: “Ritos de iniciación. O mito da viaxe do heroe ao Inframundo”

-13.30h Mesa redonda

Sesión de tarde:

-17:00h Conferencia de Antón Malde: Escavación e estudo do santuario de Penafurada de Coirós

-18:00h Conferencia de José Luis Cardero López: Os camiños desde o Numinoso e o Sagrado: Homo Necans e crise sacrificial”

19:00h Mesa redonda e coloquio final

19:30h Clausura das xornadas

Domingo 26:

10.00h. Visita guiada ao Parque de Arte Rupestre de Tourón, Ponte Caldelas. Guiarán a visita o historiador Buenaventura Aparicio Casado.

programa antropoloxia II

programa antropoloxia I

XA ESTÁ NA RÚA “FOL DE VELENO Nº7”

fol7-2017_portada

Xa está na rúa o noso anuario Fol de Veleno nº7. Cociñado a lume manso, con cariño e dedicación durante este ano 2017 o novo número do anuario de antropoloxía e historia chega cargado de traballos interesantes e de novas achegas ao coñecemento antropolóxico.

Neste número contamos con artigos que van dende o estudo simbólico ata a etnografía das construcións tradicionais galegas, pasando por traballos de antropoloxía da educación, de mitoloxía, de arte rupestre ou diferentes olladas ao redor de aspectos da cultura afgá ou siberiana.

Fol7_sumario

Véxanse os contidos deste número no índice que achegamos, así como a editorial de Fol de Veleno. Anuario de Antropoloxía e Historia de Galiza nº7.

fol7_editorial_1

fol7_editorial_2

A SAGA na Euskal Herría Kultur Festa 2017 en Barakaldo.

Miguel Losada. Secretario SAGA

Este vindeiro día 29 de Setembro na SAGA teremos a honra de participar na Heuskal Herria Galiza Kultur Festa en Arteagabeitia-Zuazo, en Barakaldo. Ese día, ás 19h, xunto con Aitor Gorostiza, do grupo de danzas da Ibarra-kaldu elkartea e grande coñecedor da cultura tradicional. Compre expresar o noso agradecemento tanto á Asociación de Veciños de Arteagabeitia-Zuazo, ó Concello da cidade de Barakaldo, ó Centro Galego de Biscaia e ó resto de colaboradores. Tamén á Biblioteca Pública Municipal de Verín, valedores da cultura galega, pola proposta e as xestións realizadas neste sentido xa que, coma sempre, contan connosco coma colaboradores.

Desta volta e despois de facelo varias veces na BPMV e noutros foros, compre falarmos de “Entroidos en Euskal Herria e Galizia”, cousa que faremos, pois, no Centro Galego de Bizkaia diante da nosa xente de por aló e quen decida achegarse pola Asociación de Veciños de Arteagabeitia-Zuazo.

EHgaliza2017triptikobaja_002

 

EHgaliza2017triptikobaja_001

Galicia é un vello país abarloado a babor de Eurasia. Aparenta terra firme, mais pode que en realidade sexa unha gran dorna fondeada na beira do vello continente. Un navío, como aquel imaxinado por Saramago, xestionado por unha cultura propia respecto da cal, e como en calquera caso de insularidade, resultan moito mais complexas as dinámicas Dentro-dentro que aquelas derivadas dos circuítos Dentro-fora.

O denominado Antigo Réxime (finais do século XV a mediados do XIX) púxolle sitio e, non podendo asimilala, ficou illada, desbotada dende “a Terra-de-fora” e mais aló, de xeito que o que foi o primeiro reino de Europa aló no século V, a próspera e vizosa cultura medieval, nai de dous estados, ficou fermosa no alto mar, atendendo o seu amigo.

A insularidade galega é algo referendado tanto pola historiografía como por outras disciplinas, entre elas as ciencias sociais, que sempre lle deron á Galiza un tratamento selectivo que tivo o efecto de agachar o rol da cultura galega dentro do contexto peninsular e europeo. Neste contexto, moitas veces definido como arcaizante, non só o Entroido senón moitos outros acenos da cultura galega permaneceron, e inda fican, fieis a si mesmos grazas a teren as súas raigañas fundidas na cerna da estrutura da sociedade tradicional. Sobre a idea da xestión dos espazos comunais – os físicos e os simbólicos – desenvolveuse todo o ciclo ritual galego até finais dos anos 60 do pasado século. Dende aquela, a nave galega vai cinguindo ó vento dos tempos cara un rumbo incerto. Eis o Entroido, do que agora falaremos, en tanto que epítome dunha cultura digna dunha boa empopada.

O Travador Emilio Arias e a escritora Toti Martinez de Lezea na BPMV, o pasado 9 de xuño de 2017.

Efectivamente, aló fomos e temos que dicir que moitas grazas pola proposta de falarmos de Entroido Galego no Centro Galego de Barakaldo . Abofé que foi unha emocionante oportunidade de compartirmos inquedanzas a prol da nosa Cultura nun senlleiro solar galego no mundo. Un Centro cunha historia e traxectoria impresionante, tal e como poidemos coñecer de primeira man, o mais antigo do continente e o segundo do mundo tra-lo de Montevideo. Contades co máximo respecto por parte da nosa entidade, a Sociedade Antropolóxica Galega, SAGA.
Moi satisfeito tamén por podermos compartir mesa e conversa con xente de tanta valía e coñecemento como Aitor Gorostiza. E moi agradecidos tamén á Biblioteca Pública Municipal de Verín polas xestións, pola proposta e polo apoio recibido para esta actividade de encontro Vasco Galaico, no Heuskal Herria Galiza Kultur Festa 2017. Eskerrik asko eta elkar ikusi arte!
Moi agradecido e até sempre. Avante toda, para a Cultura Galega!

“AMÉRIKA PROHIBIDA”:CONFERENCIA DO INVESTIGADOR ECUATORIANO MANUEL PALACIOS VILLAVICENCIO

Coincidindo coa súa estadía en Europa, o investigador ecuatoriano Manuel Palacios Villavicencio dará este mércores 6 ás 20h unha conferencia en Pontevedra na que falará das súas 11 expedicións á coñecida Cueva de los Tayos, así como doutros enigmas arqueolóxicos de América

Manuel Palacios ofrecerá os resultados das súas investigacións e achegará a súa particular visión sobre o pasado da América precolombina e das súas primeiras civilizacións. Unha oportunidade para coñecer investigacións e olladas diferentes sobre a historia de America.

Manuel Palacios é investigador de Patrimonio Cultural e asesor científico para programas de divulgación científica, epigrafista e experto en proto-escrituras e petróglifos, membro honorario do Indian Board of Alternative Medicines e do SKC-Medicine Research Center, L.A. California.

A conferencia, organizada pola Sociedade Antropolóxica Galega, terá lugar na Casa das Campás ás 20h.

cartaz_amerika

 

EAA Maastricht 2017. Theme 6: Interpreting the Archaeological Record. Sesión #410. Language in European Prehistory. E moito mais.

large_5030_0

http://www.eaa2017maastricht.nl/themes

 

Miguel Losada, Secretario SAGA

Arqueoloxía é Cultura e interpretar é a cuestión. Comprendermos os significados sen caer no erro de deixar que o coñecemento tolde o panorama e o método sexa un substituto da sabedoría. Construírmos pontes, lle chaman neste congreso, que está vertebrado por seis liñas de traballo que vistas dende Galicia semellan unha interpelación directa ó noso panorama. Algo construído para dar conta cumprida da situación en Galicia.

Esta pareidolia ben pode ser unha consecuencia da situación actual do patrimonio cultural galego, incluído ó arqueolóxico, como no caso da pretendida salvagarda do conxunto da Arte Rupestre Galega que tan escaso interese social e administrativo semella ter suscitado.

PZhIAxyjQTlGYHF-800x450-noPad

https://www.facebook.com/SOS-Arte-Rupestre-Galega-877792378989242/

https://assets.change.org/photos/0/hi/ax/PZhIAxyjQTlGYHF-800×450-noPad.jpg?1479136792

Na prensa
http://pontevedraviva.com/xeral/31298/reclaman-declaracion-arte-rupestre-gallego-patrimonio-humanidad/?lang=es

http://historiadegalicia.gal/2017/05/o-ppdeg-di-non-que-arte-rupestre-sexa-patrimonio-da-humanidade/
http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/49341-reclaman-xunta-inicie-tramites-declarar-petroglifos-galegos-patrimonio-humanidade
http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/56673-pleno–ppdeg-rexeita-xunta-inicie-tramites-arte-rupestre-sexa-patrimonio-humanidade

As anteditas liñas de traballo:
– As actuais políticas europeas e os procesos centrípetos asociados con elas en relación co patrimonio cultural e a actividade arqueolóxica.

– A Convención da Valleta, Malta, ou European Convention on the Protection of the Archaeological Heritage, do Consello de Europa e que é efectiva dende maio de 1995, pretende a protección do patrimonio cultural arqueolóxico en tanto que fonte da memoria colectiva europea. Un tratado que, por exemplo, abrangue ó conxunto da arte rupestre galega. Farase unha análise comparativa da situación e de cómo ten sido aplicada nos diferentes espazos administrativos do continente.

– A conexión entre a sociedade e definición do enfoque, do método de investigación ou mesmo de publicación dos estudos e resultados.

– A teoría e a práctica arqueolóxicas vistos á luz das novas tecnoloxías, ou da “Terceira Revolución”. Como aproveitar ó máximo as actuais posibilidades sen instituílas en trincheira reducionista.

– Cal é a relación entre a escala temporal e espacial ampla e os resultados locais? Pódense establecer relacións?

– Interpretar implica establecer relacións, tender pontes pois, entre moitas perspectivas e enfoques. Escollemos como exemplo a sesión #410 Language in European Prehistory.

Eis os resumos das intervencións.

Abstracts Book

Programa xeral provisional en xlsx.

EAA 2017 Programme 15052017 1636 hrs for publication

CRÓNICA FOTOGRÁFICA DAS “V XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA”

Xa remataron estas V Xornadas sobre o Entroido e con elas un intenso e interesantísimo ciclo de conferencias onde poidemos compartir coñecementos e sentimentos sobre o noso Entroido con oito especialistas na materia. A continuación unha pequena crónica fotográfica destas xornadas.

DSCF8672

Anxo Rosales intervindo durante a presentación do documental “Madams e Galáns. Historia do Entroido de  Cobres”DSCF8679

De esquerda a dereita, Camilo Fernández, Daniel Domínguez e Rafa QuintíaDSCF8686

Intervención de  Camilo FernándezDSCF8693

Daniel Fernádez facendo unha demostración da danza das Mázcaras de ManzanedaDSCF8689

Demostración do toque do fuliónDSCF8698

De esquerda a dereita, Jorge Minas, Iván Fernández e Rafa QuintíaDSCF8699

Intervención de  Jorge MinasDSCF8702

Intervención de  Iván Fernández DSCF8710

Intervención de  Eloi Alonso DSCF8714

DSCF8718

Intervención de  Queta Otero-MolasDSCF8729

DSCF8725

Intervención de  Carolina NeiraDSCF8739

DSCF8743

Intervención de  Pedro Peón

V XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA

Rematado o Entroido e como cada ano, chega o tempo de falar e reflexionar sobre esta nosa fascinante celebración. Na vindeira semana celebraránse en Pontevedra as  V Xornadas sobre o Entoido de Galiza, organizadas pola Sociedade Antropolóxica Galega coa colaboración da concellería de Festas do concello de Pontevedra. Este ano inauguramos as xornadas o xoves 9 coa estrea en Pontevedra do documental “Madamas e Galáns. Historia do Entroido de Cobres”. Durante toda a semana teremos na Casa da Luz aberta a nosa exposicón fotográfica sobre o Entroido e o venres 10 e sábado 11 será o turno para o ciclo de conferencias. Este ano, entre outros temas, prestaremos especial atención ao aspecto satírico do Entroido. Ademais, os entroidos das nosas serras orientais -Manzaneda e Viana do Bolo- terán un grande protagonismo xa que poderemos achegarnos ao seu mundo da man da xa xente que o sinte e mantén vivo cada ano.  Por certo, o protagonismo do cartaz vai nesta edición para os Volantes do Entroido Ribeirao, sirva como a nosa homenaxe a Juan Carlos González Pérez, Marisé Rey Álvarez e toda a súa familia polo magnífico e impagable traballo e dedicación a prol do noso Entroido e, xa que logo, da nosa cultura. A continuación toda a información e o programa das xornadas.

cartaz-entrudo-5

programa-entrudo-5