"O blog da SAGA"

Artigos etiquetados “SAGA

XI XORNADAS SOBRE O ENTROIDO DE GALIZA

Os próximos 24 e 25 de febreiro temos unha cita no Convento de Santa Clara, en Pontevedra, que de novo será o marco ideal para reflexionar sobre o noso Entroido.

A Sociedade Antropolóxica Galega convídavos a asistir a estas XI Xornadas.


D. ELoy Luís André: Un disidente; un solitario acontecido; un home visto na distancia.

SONY DSC

Programa:  https://www.bibliotecadeverin.es/?event=ciclo-adicado-a-d-eloy-luis-andre

Miguel Losada (SAGA)

Eloy Luís André (Mourazos, Verín, 1876 – Madrid 1935 ) é un xenial exuberante, un individuo excesivo e improbable que desbordou os límites da estreita canle pola que descorrían os tempos que lle tocou vivir. Naceu logo do tempo no que o romanticismo campou por toda Europa e pode que o seu individualismo e vontade de cargarse a si mesmo dun potencial intelectual e creativo fose unha expresión xenuína daquel movemento, unha de tantas, cas que se manifestou, neste caso, na Galicia e na comarca que el tanto defendeu. Un disidente; un solitario acontecido; un home visto na distancia. Así, coma un cometa que atravesa os ceos na noite, imparable, determinado e inalcanzable percibiu el o estupor que o seu paso polo panorama intelectual do seu tempo provocou.

“Para los del ’98, soy un disidente.Para los novecentistas, soy un solitario amargado. Para la nueva generación, un desconocido.”

foto 11_001

Escolleu vivir evidenciando o paradoxal do seu mundo, que é o noso, e con elo construíu unha ironía magnífica que interpela e cuestiona directamente a unha realidade inmisericorde  ̶ “Galicia, carne de tiranos”, escribirá, por exemplo  ̶  fronte a cal el sempre ofreceu o espello dunha alternativa ou variante, socialmente mellor e mais fértil.

Eloy Luís André foi un cidadán exemplar. Un individuo notable tanto pola súa traxectoria e determinación como polo seu compromiso político e social de ampla escala.

Mais pode que a principal conclusión deste modesto escrito e do esforzo expositivo que o acompaña neste mes de xuño e 2018, sexa o feito de que o protagonista da mostra siga podendo ser considerado, hoxe en día, un referente dunha caste de civismo xa case que amortizada pola sociedade “líquida” descrita polo gran pensador Zygmunt Bauman.

Leer a André significa exercer a rebeldía contra un activismo de sofá, en palabras de Bauman, mais que seguramente houbera podido asinar o catedrático verinés. Nas súas páxinas podemos ver algún dos grandes temas cos que o mundo contemporáneo haberá inda de loitar, como o significado económico da desigualdade social, ou se a inmensa riqueza duns poucos resulta beneficiosa ou non para os demais; o rol que a muller desenvolve no mundo ou sobre como o nepotismo e outras formas de corrupción resultan transversais á estrutura institucional dos estados contemporáneos.

Dende a súa condición de pensador outsider, aquel túzaro solitario e resentido, segundo percibiron os seus contemporáneos mais significados na cohorte de intelectuais do intre, André significa tamén unha extraordinaria oportunidade de pensar Galicia dende outros puntos de vista, menos agónicos – no sentido de enfrontamento – ou, cando menos, de aproveitar parte da perspectiva de André para atopar novas posibles solucións a vellos desafíos.

Tamén nisto a visión de André resulta produtiva, xa que o seu galeguismo e compromiso ideolóxico é un sistema aberto e integrador, moi afastado de solucións centrípetas e ideoloxicamente autárquicas. A firmeza dos postulados de André, a prol, por exemplo, da lingua galega e da cultura propia de Galicia non tenden a unha definición solipsista do vello reino – liquidado oficialmente pouco antes do seu nacemento e primeira infancia en Mourazos – e do seu significado cultural no contexto continental.

Europeísta, André moi posiblemente tería optado por unha definición da realidade europea como unha comunidade de Pobos, un contexto de diversidade unido polos comúns intereses das comunidades e persoas que habitan o vello solar dos e das europeas.

Por todo elo, e a partires doutras consideracións que inda poderán facerse ou matizarse e mesmo corrixirse a partires dunha mellor análise da súa obra, podemos concluír que Eloy Luís André é un pensador plenamente vixente e valioso, en primeiro lugar, para quen quixera seguir o proceloso traballo de pensarmos Galicia. Ademais, para calquera persoa interesada en comprender a orixe das deficiencias sociais que eivan a Galicia dentro do seu marco institucional a calquera escala.

Finalmente, pódese dicir que se trata dun autor oportuno. Tanto no sentido de axeitado á conxuntura convulsa da contemporaneidade, como da súa condición de agudo observador da sociedade do seu tempo; mais ca peculiaridade pouco frecuente de facelo ou situarse como un observador futuro, tal como demostra o que consideramos vixencia das súas reflexións e compromiso social derivado do feito de que escolleu pasar o traballo de escribir para que a sociedade poida avaliar as súas propostas. D. Eloy L. André merece cando menos o respecto debido a calquera que ofrece un esforzo sincero para axudar a construír un mundo mellor.

Libro sobre Eloy Luís André

Publicación sobre os contidos das investigacións desenvolvidas para a exposición. Eloy Luís André: Erudito esquecido. Autores: Prieto Tarrío, Aurora; Losada García, Miguel Ángel; Rodríguez Justo, Vicente. Ed Biblioteca Pública Municipal do Concello de Verín. Dep. 184/2018. Verín 2018


A SAGA nas Xornadas da Novela Histórica da Biblioteca Pública Municipal de Verín

CARTEL NOVELA HISTÓRICA (1)

Miguel Losada (SAGA)

O vehículo do mito é o relato e a literatura de tradición oral. En moitas ocasións facer novela histórica significa construír discurso a partires da equipaxe mítica vixente en cada contexto cultural nun intre concreto; mais outras veces ese traballo permite rescatar das fonduras da memoria algúns nódulos dunha realidade mítica que xa non circula de xeito cotiá. Poden ser apenas indicios da existencia daquelas narrativas, ou pode ser algún entre os mais consistentes da súa forma primordial, como a imaxe do Santo Graal.

Armas do reino de Galicia no Gran Carro Triunfal de Maximiliano I, realizado por Durero en 1515. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Reino_de_Galicia-kingdom_of_Galicia-Maximiliano.jpg

 

A erosión dos mitos é diferencial. Como acontece cas montañas, os materiais mais lenes van sendo obliterados polos axentes do tempo, coma o recorrido vento da historia. As demais vicisitudes, que calquera sociedade ou comunidade vai arrostrando, contribúen a facer faragullas do vello edificio, mais tamén acontece o proceso contrario cando algún vello relato ou parte del, inza dunha nova vida que o propaga a unha escala e cunha intensidade monumentais. Estes dous factores, son especialmente característicos da contemporaneidade. Iso que chamamos Sociedade da Información e as súas tecnoloxías. Se lle engadimos a ansia atávica que a humana xente posúe polo relato, polo discurso, teremos un panorama de exuberancia das historias contadas. Dunha banda pola magnitude que acadan, que con fenómenos como as redes sociais teñen medrado até formar unha selva de contidos; doutra, a gran diversidade de relatos en circulación baixo formatos e sistemas autónomos.

Este é o noso contexto actual, o da interacción incesante co relato nas inacabables ágoras virtuais ou non, dende os 140 caracteres até a cova prodixiosa da televisión ou o cinema, entre outros, nun mundo, o de hoxe, que nunca durme. O noso é tamén, pois, o contexto da circulación torrencial das narrativas, até enchoupar e asolagar calquera superficie socialmente construída e polo medio desta metáfora está a novela histórica como un fenómeno global, onde historias e mitos de calquera parte adquiren nova vida e sobrevoan o mundo axudando a darlle forma.

É por iso que para calquera cultura resulta hoxe fundamental construír discurso colectivo a partires de fontes de relato que poidan manexar. Colocando tamén parte dos seus contidos nas grandes correntes de consumo do gran discurso global. As sociedades ou comunidades que non sexan quen de situar –  “posicionar” sería hoxe o vocablo ó uso – os seus contidos deixaran de seren axentes activos no mundo contemporáneo. Deixarán de controlar, en boa medida, ó seu porvir e mesmo existencia.

Os e as novelistas da Historia son grandes creadores de visibilidade cultural. Existir en simbiose con seu traballo resulta de grande interese colectivo polas razóns expostas; e no caso de Galicia unha interacción que inda pode facerse moito mais dinámica e produtiva.

O ciclo do Santo Graal vai ser un dos temas mais importantes desta edición sobre a Novela Histórica. Tamén o van ser, entre outros, a construción do discurso histórico, a historiografía, e xa que logo da didáctica do discurso social;  a técnica e o oficio do escritor/a,  como persoa creadora de perspectiva colectiva; ou a relación entre o coñecemento establecido e o circulante, entre a ortodoxia e a disidencia, entre o consenso e o consenso inducido.

GaliceCharlesV

Fragmento da obra Pompas fúnebres del emperador Carlos V no que se representan os estandartes do Reino de Galicia. Autor: Jean e Lucas Doetecum (siglo XVI). Fonte: De Jean e Lucas Doetecum (séc. XVI) – Museum Plantin-Moretus-Stedelijk Prentenkabinet., Dominio público. https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3875220

Para a SAGA constitúe unha honra colaborar xunto a grandes prescriptores/as sociais a escala global, ó reforzamento da vinculación de Galicia e da súa cultura cos grandes debates e fluxos culturais contemporáneos.


As Mariscadoras Galegas no cupón da ONCE.

Miguel Losada (SAGA)

En abril de 2018 a ONCE convocou un concurso fotográfico denominado VEO EVOLUCIÓN que tiña como obxectivo seleccionar imaxes para ilustrar con elas unha serie de cupóns que sairán ó público no outono deste ano e que conmemoran o 80 aniversario desta organización. Agora sabemos xa que a cultura galega vai estar presente como unha imaxe en 5.5 millóns de cupóns da ONCE.

A web www.veoevolucion.es servíu para o desenvolvemento e seguimento do proceso e nela poden verse as imaxes presentadas.

Grazas ó traballo fotográfico e de documentación realizado polo fotógrafo da SAGA Pedro G. Losada, a extraordinaria actividade das mariscadoras galegas e da Ría de Muros e Noia en particular, van ter un recoñecemento público que ben merecería ser moito maior dentro de Galicia tal e como expuxemos nunha entrada anterior ca que quixemos evidenciar o feito de que tanto o traballo do marisqueo a pe realizado polas mariscadoras galegas, como a contorna social e natural creada pola actividade das sucesivas xeracións habitantes desa parte da costa galega, teñen todos os atributos precisos para seren consideradas Paisaxe Cultural Patrimonio da Humanidade.

32260799_10204505551594675_9100888752212934656_o

Foto Gañadora. Maruxía no Testal. Pedro G. Losada

 

Berberecho da Ría de Muros e Noia.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/10/04/berberechos-da-ria-de-noia-unha-paisaxe-cultural-de-relevancia-mundial/

Dentro de Galicia hai outras realidades que ben merecerían e poderían tamén recibir tamén o mesmo recoñecemento internacional. Iso sería positivo se tal cousa servise para que non desaparecesen relacións tan singulares como as que a cultura galega ten establecido entre a Terra, o Mar e os Ceos. Lamentablemente é demasiado tarde para algunhas destas construcións sociais xa desaparecidas ou deterioradas até a súa desfiguración.

Fora de Galicia e en boa medida tamén dentro dela, o ancestral esforzo marisqueiro a pe, a súa importancia para o coñecemento da historia do poboamento da ecúmene, o seu significado antropolóxico a escala global, son  realidades fundamentalmente descoñecidas. O mesmo pode dicirse de outras actividades tanto en terra como no mar.

Agardamos que esta gran proxección e promoción exterior que pode ter agora o traballo das mariscadoras, axude a mellorar as súas condicións laborais e ó mantemento da actividade e da sociedade que a deseñou e á cal serve, como algo vivo e dinámico que garde a súa esencia e as conserve viables como actividade económica e xeito de vida dentro das adaptacións ó ritmo dos tempos.

Doutra banda e unha vez mais, como xa acontece en relación a outros temas galegos[1], un traballo esforzado e silente como este o do fotografo da SAGA, realizado en simbiose ca comunidade de mulleres marisqueiras, vai servir para resaltar e difundir a potencia plástica da cultura galega, a cal provén da autenticidade, honestidade e elegancia ca que se realiza tanto por parte do noso compañeiro como das mariscadoras galegas. Grandes parabéns para un e outras.

Cfr.

http://ecodiario.eleconomista.es/sociedad/noticias/9045043/04/18/El-concurso-veo-evolucion-de-la-once-invita-a-la-poblacion-a-plasmar-su-foto-en-cinco-millones-de-cupones.html

http://www.programapublicidad.com/la-once-crea-concurso-fotografico-poner-foto-cinco-millones-cupones/

http://www.lavanguardia.com/vida/20180403/442159084951/ponen-en-marcha-un-concurso-para-plasmar-fotografias-en-el-cupon-de-la-once.html

 

[1] https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/?s=mucem


Expedición Galega a Bruselas: Xogando á billarda diante do Parlamento Europeo.

Por Miguel Losada. Secretario SAGA

Imaxes © Pedro G. Losada SAGA. Agás indicadas.

Estes días temos estado algo ocupados en Bruxelas. A SAGA, dentro da expedición galega até esta cidade, solar do Parlamento e da Comisión Europeas, foi recibida por responsables desas institucións que foron casa da cultura galega por tres días. Explicamos aló que as industrias da cultura non deben ser confundidas ca substancia amniótica que é en realidade a Cultura, e que nutre a estas. Dependen unha da outra, e xuntas son mais que a suma das dúas.

cartel-facebook-e-demais-tentation-galego_1488x550

Cartáz do programa de chegada no formidable local de La Tentation.

Aló tivemos a oportunidade de escoitar o como e porqué do funcionamento destas entidades, de expor opinións, ter unha conciencia mais clara da nosa realidade como cultura dotada gran capacidade de expresión artística e cultural e que conta con profesionais de gran talento. A Comisión Europea, por medio de dous representantes, escoitou as nosas preguntas e respondeunas, malia que no de xeito satisfactorio. No Parlamento puidemos usar diferentes salas de reunión como lugares de traballo. A carga simbólica destes espazos, a posta en escena ou rito se se quere, e o formato que impón o ritmo da institución foron moi importantes para centrar as cuestións e aproveitarmos o tempo e a oportunidade.

Agradecemos, tanto á euro_deputada Lidia Senra como a todo o equipo de traballo deslocado ó aló, todas as xestións e o traballo de moderación dos debates, loxística e organización que resultaron moi proveitosos para a cultura galega, na nosa opinión.

Agora debemos afrontar a tarefa de consolidación das liñas de traballo que xurdiron deste evento. Colaborarmos para a redacción dunhas conclusións; aumentarmos a taxa de contactos entre asociacións de base, artistas, responsables de contidos relacionados ca nosa cultura, editoriais e calquera persoa ou entidade interesada na prosperidade colectiva galega.

Compre expresarmos, coido, que Galiza atesoura na súa cerna cultural todo aquilo que Europa precisa considerar se pretende camiñar cara a definición de si mesma como un axente de recoñecida lexitimidade e predicamento no contexto internacional.

A cultura galega garda versións insubstituíbles dos contidos comúns a tódolos pobos de Europa. Galiza non é unha singularidade ou anécdota cultural; é unha cultura plena e homologable ás demais do continente; a nosa equipaxe cultural, acrisolada na forxa da Historia, resulta imprescindible para a mellor comprensión da realidade conxunta da familia europea. O noso é valioso non por privativo dos galegos e galegas, mais si por manter e achegar á sinfonía compartida de contidos que dan conta dunha realidade colectiva que sería moito mais pobre e inintelixible na historia sen o concurso de Galiza.

Compre, pois, facermos o que no se ten feito: deseñarmos e aplicar unha didáctica ó respecto. Unha que sexa quen de transmitir o que foi furtado do panorama comunitario e estatal, como é a realidade de que Galiza posúe a capacidade de enriquecer de xeito senlleiro o panorama da identidade dos pobos de Europa.

 

A nosa produción cultural depende, para ser nosa, de que xurda desa complexa e inveterada equipaxe cultural que mencionei antes. Axudar, dende as institucións comunitarias, a facer factible o desenvolvemento desta produción implica, pola nosa parte como sociedade, o compromiso, deber e conveniencia, de coñecer e gastar os nosos propios contidos.

Moitos son os exemplos que ilustran o feito de que Galiza é o solar dunha paisaxe cultural de estrutura tan relicta e xenuína como potente, mais posta ó día polas sucesivas xeracións de traballadores e traballadoras galegas. Nada como unha potente tradición para asentar sobre ela unha sociedade innovadora e moderna. Compre restituírmos esa conexión entre o ter sido e o querer sermos. Galiza pode ser, en Europa, o escenario idóneo, ou un deles, da posta en práctica da re_fundación das estruturas comunitarias baseada na necesaria definición dun marco identitario e cultural, xa que logo, común. A explicitación deste compromiso por parte da sociedade galega, a defensa na nosa identidade como cultura, engrandece e capitaliza culturalmente ó contexto europeo.

Foi o gran valedor desta idea, o filósofo Johann Gottfried Herder, que xa no XVIII proclamaba que cada Pobo posuía de seu un motor interno para o seu desenvolvemento. Herder acuñou a idea de cultura que manexamos hoxe en día. Para Herder, os pobos forman parte do conxunto da diversidade humana. A maneira de ser de cada pobo, a súa diversidade, engrandece ó xénero humano. Tamén ó contexto europeo. O mérito de cada Pobo deriva da súa capacidade para expresarse con voz propia nun contexto coral. Esa voz, esas singulares capacidades de expresión constituirían o que agora denominamos cultura. Herder sería hoxe un crítico da Globalización e, seguramente, un activista da diversidade cultural mundial baseada no diálogo entre Pobos. A defensa pois da identidade de Galicia no contexto europeo, reforza á de Europa xa que todo o que nos fai galegos fainos europeos na medida de que boa parte diso que é sermos Europeos xurde en Galicia:

Nodo fundamental das primeiras arquitecturas monumentais europeas; o espazo euro_atlántico de intercambios da idade do bronce; o gran urbanismo protohistórico; o primeiro estado medieval no continente; a nación que no século IV deu simultaneamente un emperador, (Magno Clemente Máximo) un papa,( Dámaso)  un reformador social a escala continental,(Prisciliano) etc; o referente ideolóxico místico baixomedieval, o camiño pan_europeo de Compostela; o desenvolvemento dunha literatura, unha lírica, unha música, a creación dunha especial relación co sector primario, simbiose entre un pobo e a terra que terman cadaquén do outro. Nai dunha lingua falada, cas súas versións, por todo o mundo. O perfeccionamento de modelos populares de explotación da Gandería, agricultura e pesca; A capacidade en definitiva de ter resistido, até hoxe, os potentes ataques a todas estas realidades e outras enumerables.

Mais todo isto non é evidente, nin nas institucións europeas, nin entre todos os axentes culturais e sociais Galegos, nin na sociedade galega no seu conxunto, e moito menos nas instancias administrativas de Galiza onde mesmo nin a lingua é un valor absoluto. Insistimos, pois na necesidade dun deseño didáctico proxectable cara as institucións comunitarias mais tamén reversible e viable como predicado interno.

https://www.facebook.com/SOS-Arte-Rupestre-Galega-877792378989242/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/03/18/a-saga-e-o-museo-das-civilizacions-de-europa-e-o-mediterraneo-dende-o-26-de-marzo-ate-o-4-de-agosto-de-2014/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/10/04/berberechos-da-ria-de-noia-unha-paisaxe-cultural-de-relevancia-mundial/

Galería de imaxes © Miguel Losada – SAGA. Alonso, Quintía e Losada cos compañeiros: Xurxo C. de A Citania Arqueoloxía e con M. Miranda e M. Vizoso de Mariña Patrimonio no país de Tintín. Xogando á Billarda diante do parlamento Europeo o 7 novembro de 2016 grazas á xente da Asociación Xotramu de Muimenta, Lugo e a toda a expedición galega.

O asunto na prensa e medios.

http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/42932-delegacion-reivindica-papel-cultura-galega-europa

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/coruna/2016/12/09/sector-cultural-gallego-denuncia-bruselas-marginacion-precariedad/0003_201612H9P39992.htm

http://ageuropa.gal/unha-delegacion-de-65-persoas-da-cultura-galega-viaxa-a-bruxelas-para-facer-visible-a-situacion-do-sector/

http://baiaedicions.net/editorial/preparadas-para-reclamar-o-desenvolvemento-da-lei-do-libro/

Evento na Tentation:

https://www.facebook.com/hashtag/europacapitalgaliza?source=feed_text&story_id=983745768397422&pnref=story

Unha xuntanza histórica polas posibilidades que abre a novos xeitos de colaboración e de establecemento dunha rede de axudas mutuas e contactos que fagan mais sólido o panorama da xestión e creación de contidos en Galicia. Finalmente, rematamos cun comezo. Un punto de inflexión cara á mellora substantiva na xestión colectiva e descentralizada dos contidos galegos. Un incremento nos intercambios e colaboracións orientado a crear mais valor engadido na produción cultural galega actual e, como consecuencia disto, reducirmos as feblezas que lastran a vivencia, produción e consumo da cultura galega en todas as súas manifestacións tanto fora como dentro do país. Nos encetamos, pois, este regreso á Terra con esta proposta para seguirmos o diálogo e dar quenda de intervencións neste sentido. Fale quen teña que dicir.


Catálogo de produtos editoriais da SAGA

Miguel Losada: Secretario SAGA, editor, redactor.

Unha das actividades que mais caracterizan á Sociedade Antropolóxica Galega SAGA é a da produción editorial. Dende as súas orixes, esta entidade considerou unha misión de gran importancia a da divulgación dos contidos propios da cultura galega mediante o deseño dun sistema de xeración de publicacións que puideran dar conta da potencia e complexidade da equipaxe cultural propia de galegos e galegas.

Eis agora unha ollada atrás cara este esforzo colectivo, no que compre pola nosa parte agradecer a todas e cada unha das persoas que teñen escrito para as nosas cabeceiras o seu esforzo e xenerosidade que teñen feito posible este traballo de maquetación do compañeiro Miguel Alonso. Agrademos e felicitamos tamén ó resto do equipo da SAGA, e resto de colaboradores pola súa entrega e traballo, moito traballo, abofé, a prol dun futuro para a cultura de Galicia.

Estaremos atentos a tódolos pedidos ó respecto destas publicacións que, como sempre, poden adquirirse nuna serie de establecementos que actualizamos periódicamente e tamén mediante solicitude dirixida ó correo indicado mais abaixo. Algunhas destas publicacións xa están esgotadas. Nomeadamente, as mais antigas. Quen teña verdadeiro interese, xa sabe o que debe facer. En calquera caso, respostaremos o antes posible e tomaremos nota das peticións recibidas por se chegara o caso de reeditar algunha delas debido á demanda acumulada.

Mercar e colaborar así co noso obxectivo como institución. Regalar e/ou regalarse cultura galega neste nadal. Ogallá chegara a ser un tópico no que nos poideramos participar.

infosaga@antropoloxiagalega.org

catalogo_produccions_saga


San Xonás patrón putativo do entroido. Actividades da SAGA no Entroido 2016

 

Miguel Losada SAGA

Como cada ano, dende que existe a SAGA, as actividades anuais desta entidade relacionadas co Entroido son varias e diversas. A xeito, apenas, de breve memoria ó respecto podemos indicar agora as tres edicicións das Xornadas do Entroido da SAGA, das que imos publicando as correspondentes atas,  e que vimos celebrando en Pontevedra. As deste ano van ser as IV que organizamos e delas daremos conta cumprida.

Temos tamén no noso haber varias intervencións con carácter divulgativo como as realizadas na Universidade Nova de Lisboa, na Facultade de Letras do País Vasco, a participación nun especial do coñecido programa da TVG “Alalá”, numerosas intervencións en programas de varias emisoras do panorama da radiodifusión galega, a colaboración e participación directa no Festival da Máscara Ibérica que se ben celebrando en Lisboa dende hai dez anos, a implicación co xurdimento e divulgación da Mascarada Ibérica de Viana do Bolo e Vilariño de Conso, a colaboración decisiva con institucións e entidades de ámbito europeo como o Museo das civilizacións de Europa e do Mediterráneo (MuCEM ) con sé en Marsella – Francia – ou co Museo da Máscara de Binche en Bélxica; ou as moitas charlas e presentacións que co gallo do Entroido tivemos a honra de compartir con xentes de toda Galicia.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/03/04/as-iii-xornadas-do-entroido-da-saga-en-imaxes/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2013/05/06/imaxes-da-conferencia-na-universidade-nova-de-lisboa-e-da-presentacion-no-centro-galego-de-lisboa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/?s=MuCEM

 

Non podemos esquecer o traballo de documentación gráfica e fotográfica dos compañeiros da SAGA, grandes artistas en cadansúa disciplina, como son Paco Sutil, no seu labor a prol de proxectos de recuperación do Entroido de Marcón en Pontevedra,  ou Pedro G. Losada no seu impresionante traballo fotográfico, internacionalmente recoñecido, que está a crear un valiosísimo arquivo dun dos nosos mais senlleiros acenos culturais como é o Entroido. Cada ano imos recollendo audios e videos como os que divulgaremos a seguír do entroido 2016. Fiquen atentos, se lles parece.

12615405_1004705612940516_3966234529866373972_o

Falando, xunto co compañeiro investigador Rdgz. Cruz, da Figura do Cigarrón na Biblioteca Pública Municipal de Verín o 26 de Xaneiro de 2016

12622570_1004705726273838_2658496796523996923_o

Os veciños dando sentido á súa biblioteca. Que conste o noso agradecemento

Así as cousas, o feito de que nestes días teñamos participado en actividades como a organizada pola Biblioteca Pública de Verín, ou nas que participaremos nestes días vindeiros, non deixa de ser, tamén, un sinal de identidade para a SAGA.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/01/28/a-saga-nas-i-xornadas-do-entroido-da-asoc-etnogafica-a-merdeira/

Non por nada algúns de nos xa estabamos facendo divulgación neste sentido hai mais de quince anos, cando a SAGA malia non existir, abroiaba xa no noso maxín. As máscaras de Pan, feitas con fariña auga e papel, recuperadas da memoria como proposta de conexión entre a infancia antiga e a vellez nova a prol da identidade local, foron xa en febreiro de 2001, protagonistas dun obradoiro que anunciabamos con estas palabras que inda hoxe podemos subscribir:

“ Obradoiro de Máscaras do Antroido:

Centro Comarcal Terras de Trives 3, 4 – 10 e 11 de febreiro de 2001

Confeccionar mascaras do antroido aprendendo a facelas cas mans, empregando un método frugal de auga, fariña, papel e pouco mais, significa conectármonos directametne ca mesma realidade interior que permite creacións como a literatura ou a pintura. É dicir, ese nivel de conciencia que denominamos sensibilidade. O feitureiro de máscaras traballa pois consigo mesmo como materia prima fundamental, forxando no lume da imaxinación os elementos que lle permitan, ó cabo, mudar nun ser diferente e transitorio. O proceso de construción é deste xeito un acto íntimo, persoal e intransferible xa que sería unha mágoa que outros nos substituíran imaxinando por nos, sentindo por nos…Que cada quen compoña a súa personaxe e que o guión sexa, como moito, só un resultado.

Miguel Losada. A Pobra de Trives Antroido de 2001”

Unha exposición fotográfica de imaxes capturadas por Pedro, o fotógrafo da SAGA, no Entroido do ano anterior  completaban un programa que daquela pechamos o 14 de marzo seguinte. Case podería ser calquera programa da SAGA hoxe en día.

Coidamos que actualmente, aquela mensaxe inda é pertinente, e por iso permitímonos lembrala, reciclala, como a nosa proposta para o Entroido de 2016. Suxerimos vivir cada un cadanseu Entroido, en cadansúa localidade de referencia, neste sentido visitar outros entroidos é algo recomendable, mais compre facelo mediante o expediente de implicarse neles, seren cómplices en todo intre, no canto de consumir entroidos coma se foran produtos. É apenas unha recomendación, a nosa para este ano en curso e vindeiros. O Entroido está integrado por intres horizontais, colectivos e descentralizados antes que por horarios verticais e organizados. Somentes se ve o Entroido cando se está dentro del por iso o seu patrón é – ben puidera selo – san Xonás.

Nos vindeiros días, os da SAGA sairemos de Entroido, pois, e tamén falaremos del en varios sitios, como xa fixemos este pasado 30 de Xaneiro nas I Xornadas do entroido da Asociación Etnográfica a Merdeira; en Radio Arzúa; no programa Zig-Zag diario da TVG, ou o faremos inda no programa A Tarde da RTVG na tarde do martes de entroido ou o vindeiro día 16 de Febreiro no IES de Allariz.

 


A II Mascarada Ibérica en imaxes.

Primeiro avance da II Mascarada Ibérica en imaxes. Haberá mais.

O Cazador de imaxes da SAGA seica apañou un bo feixe de documentos cos que queremos axudar a poñer de manifesto a importancia cultural deste gran evento que foi posible, outra vez, grazas ó extraordinario esforzo organizador da xente de Viana do Bolo e de Vilariño de Conso e dos bos amigos que foron gañando, co tempo e bo facer, por boa parte da península.

O oriente galego é un claro referente continental, cando menos, nesta materia, xa que proporciona contidos culturais que falan do fenómeno humano en conxunto. Por elo, eses contidos e a súa autenticidade resultan apreciados e considerados relevantes por persoas e entidades dotadas dunha repercusión global.

Dende a SAGA, a nosa mais ampla felicitación a todos e todas elas. Agradecidos por manter vivo, para todos, o Entroido Galego.

 

 

 


II Mascarada Ibérica nas vilas de Viana do Bolo e de Vilariño de Conso

Miguel Losada, Secretario SAGA, Sociedade Antropolóxica Galega.

O vindeiro fin de semana dos días 16 e 17 deste mes de xaneiro terá lugar a II mascarada Ibérica nas vilas de Viana do Bolo e de Vilariño de Conso, no montañoso oriente ourensán. Desta vola está prevista a presenza de numerosos entroidos de todo o norte peninsular e inda mais aló como se pode apreciar no cartaz anunciador do evento.

CartazIIMascaradaIbérica

O entroido galego ten acadado unha notoriedade extraordinaria fora de Galicia, protagonizando nos dous últimos anos algunha das mais importantes exposicións e ciclos de actividades relacionadas que se teñen dado en lugares do vello continente como o MuCEM, Museo das Civilizacións de Europa e do Mediterráneo, sito en Marsella ou o Museo da Mascara da cidade belga de Binche. Malia iso, os folións e entroidos galegos non atoparon, en Galicia, interlocutores oficiais que comprendesen a importancia e conveniencia de estar presentes como cultura diferenciada e activa, aló onde paradoxalmente estaba sendo reclamada a intervención galega como un elemento fundamental para a comprensión da realidade cultural de todos os europeos. Sen axudas oficiais, nos casos citados, a presenza dos contidos galegos, proporcionados basicamente pola SAGA, Sociedade Antropolóxica Galega, tivo o respaldo da autenticidade e a calidade da nosa cultura galega.

PedroMUcem

Con esta II Mascarada ibérica, preténdese crear un espazo de encontro – aberto ó público, participante e cómplice –  para as persoas e comunidades que manteñen vivo o pulo dunha das mais senlleiras manifestacións culturais que inda poden ser vividas no vello continente. Un verdadeiro foro ou seminario práctico do que significa o entroido, e que ó revés do que adoita ser, está deseñado para o intercambio de ideas, experiencias e realidades. Todo elo co gallo de que, ó regreso de cadaquén a cadanseu lugar de orixe, poida afondar nos seu propios contidos contando con remudados elementos de xuízo para determinar as beiras da senda autenticidade, a única que paga a pena percorrer cando falamos de cultura.

Solo o gran esforzo colectivo, a forza e a paixón na defensa da cultura tradicional destas xentes e comunidades implicadas, organizadores e participantes, pode explicar que nesta fin de semana se poida chegar a celebrar un acto como este. Diante de toda esta xente, cando menos nos, na SAGA, tiramos o sombreiro e aprendemos.

Referencias

https://sociedadeantropoloxicagalega.files.wordpress.com/2015/03/capa-actas-entrudo-ii-acoplada.jpg

http://www.antropoloxiagalega.org/index.php/publicacions/actas/item/207-i-xornadas-sobre-o-entroido-de-galiza

http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/17743-congreso-entroidos-galegos

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/01/09/a-saga-aporta-parte-dos-seus-fondos-documentais-para-unha-exposicion-do-mucem-o-museo-das-civilizacions-de-europa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/03/18/a-saga-e-o-museo-das-civilizacions-de-europa-e-o-mediterraneo-dende-o-26-de-marzo-ate-o-4-de-agosto-de-2014/

http://www.mucem.org/es/node/3396

http://www.exponaute.com/expositions/9069-le-monde-a-l-envers/

Dossier de prensa

http://www.mucem.org/sites/default/files/mucem_dp_light_le_monde_fr.pdf

 

Parte do traballo da SAGA a prol do entroido e a cultura galega

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/01/07/i-mascarada-iberica-viana-do-bolo-vilarino-de-conso-dia-17-e-18-xaneiro-2015/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/01/20/a-saga-na-primeira-edicion-da-mascarada-iberica-en-viana-do-bolo-e-vilarino-de-conso-2015/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/05/14/chantados-no-fulion-de-viana-do-bolo-sangue-suor-e-gloria-en-lisboa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/03/02/iii-xornadas-do-entroido-da-saga-mison-cumprida/

https://www.facebook.com/pedro.g.losada/photos_albums

https://www.facebook.com/pedro.g.losada/media_set?set=a.10200106002848706.1073741868.1709266045&type=3

 

 A relación de grupos participantes na II Mascarada Ibérica 2016 é a seguinte.

Asociación Xuntos Polo Fulión, de Vilariño de Conso, Ourense

Troteiros de Bande, de Ourense

Fulións Rurais de Viana do Bolo Ourense

Entroido Ribeirao de Santiago de Arriba, Chantada, Lugo

Fulión de Buxán,  dende O Bolo, Ourense

Vellarrón do Riós  Ourense

Fulións As Carrelas, Viana do Bolo Ourense

Caretos de Parada,  dende Portugal

Fulión  a Mourela para Acá, de Manzaneda Ourense

Los Jurrus, dende Alija del Infantado en León

O Fulión Alternativo de Viana do Bolo, Ourense

Os Sidros de Valdesoto, en Asturies

O Fulión do Casco Vello, de Viana do Bolo, en Ourense

Os caretos de Lazarím en Portugal

Os Peliqueiros e o Parranfón de Campobecerros, Ourense

La Talanquera y Visparra de San Martín de Castañeda, Sanabria, en Zamora.

Antruido Pare, dende Piasca en Cantabria

A Visparra e A Talanqueira dende Vigo de Sanabria, Zamora

O fulión de Marmentelos de Vilariño de Conso en Ourense.

 

A II Mascarada Ibérica en Viana do Bolo xurde para ser un encontro de traxes, entroidos, colectivos e comunidades eminentemente rurais do norte e noroeste peninsular. É por elo que mais que cunha dimensión “promocional” este evento nace co gallo de proporcionar un espazo de encontro onde se dean as condicións para que as diferentes comunidades presentes poidan facer unha lectura mais ampla do seu propio contexto local. Que poidan entender, en definitiva, que cada unha destas manifestacións culturais forma parte dun discurso meirande do que fan unha parte esencial para a comprensión da totalidade do fenómeno.

Con esta acción pretendemos tamén expresar que  o feito de que o espectáculo forme parte do Entroido non implica que o Entroido teña que estar ó servizo do espectáculo, senón que cumpre unha función social moi importante dentro da comunidade que o mantén. O Entroido, ou sexa, cada versión tradicional materializada cada ano en cadanseu lugar de orixe, debe actuar dentro dun contexto coherente no que se poidan representar a si mesmos, en lugar de participar ó servizo doutros intereses, xa sexan turísticos ou outros.

Consideramos que o Entroido tradicional sempre está ou debera estar, á procura da autenticidade, antes que na procura da “promoción”. Cando teimamos a prol da primeira, de seguro, que a segunda ha chegar como lle chega á calquera contido de calidade.

O Entroido é un recurso, si, o cal non significa se sexa un produto comercializable directamente no mercado de consumo de contidos, tan característico da nosa época. Disocialo do seu contexto cultural e do seu factor de escala, sempre local, significa afastarse da autenticidade e da conexión ca equipaxe cultural que o fai posible. No Entroido, en definitiva, compre escoller entre “consumilo” ou vivilo e celebralo. Postos a falar en termos de produtos e consumo, ó Entroido, como creación de gran calidade, convenlle unha distribución de “ciclo curto”: a consumir en tempada no lugar de orixe e produción.

O ciclo do Entroido tradicional, é moi amplo. Practicamente á metade do ano, toda a etapa da invernía, está ou estaba, condicionada polos preparativos e as consecuencias da celebración. Todo este “modo operativo Entroido” tan recoñecible dende dentro das comunidades rurais onde inda estea plenamente operativa esta realidade, vai incrementando o seu ritmo, a implicación e a complicidade colectiva até chegar a diversos clímax que varían dependendo das localidades en cuestión. Dende sempre, un dos ciclos ou tempos internos do Entroido galego, ten sido os das visitas selectivas entre parroquias ou comunidades. Sempre dentro dunha estrita orde, atendendo a inmemoriais regras de etiqueta que pautan e acoutan o que debe ser, o que pode ser, o que resulta admisible ou non.

A actualidade global e instantánea ten creado novas relacións de vecindade e “amizade”. O Entroido tradicional está a redimensionar estas visitas fronte ós desafíos deste novo paradigma. Por elo a II Mascarada Ibérica quere ser tamén unha reacción positiva de adaptación ós tempos. Como de feito, sempre ten acontecido co Entroido, motivo polo cal puido superar abismos de séculos e atrancos para chegar, con tanto pulo coma nos mellores tempos, ate nos.

Contrariamente ó que adoita difundirse, o Entroido tradicional nunca é anomía, caos ou delirio colectivo. Todo o contrario, trátase en realidade dunha sucesión ritual de actitudes míticas, lendarias ou imaxinadas en base ó bagaxe proporcionado polo transfundo dos séculos. Non se trata, pois, dun “intre” profano que pausa  a orde común, senón da presenza no tempo actual dunha sacralidade diferente, alternativa, e que inda se postula a si mesma como un modelo factible de relación co cosmos. Un modelo no que os seres humanos somos suxeitos nun mundo de outros suxeitos e realidades, un modelo afastado do etnocentrismo e no cal o mundo recreado ten a propiedade de enchoupar ós actores. O imaxinario íntimo da comunidade cobra vida, ou se se quere forma transitoria – como acontece con todo na existencia-  mediante a posta en acción do corpo como ferramenta inmediata e total.

O Entroido é unha épica paneuropea e teatral xa que constitúe un verdadeiro ciclo narrativo.  En tanto que  sucesión ordenada de acontecementos  integrados dentro dun mesma actividade ou contexto, o Entroido expresa unha ideoloxía entendida como unha particular visión do mundo. O real e o fantástico mestúranse co imaxinario e ca complicidade colectiva que se manifesta, no espazo e no tempo, como unha realidade superdotada ou como unha hiperrealidade, a veces. Neste sentido, o Entroido permite reflexionarmos sobre que é o que consideramos real, especialmente nun mundo coma o noso, ateigado de información polarizada pola acción dos medios. Neste contexto, o Entroido acude ó rescate do cerne que nos fai humanos dándonos a oportunidade de apreciar que iso que chamamos, que calquera en calquera circunstancia pode chamar, realidade, é apenas un caso particular condicionado polo fenómeno da “Cultura”.

No Entroido atopamos heroes magnificados e tamén personaxes difusos que non acadan definición – sempre provisional –  mais que cando son asumidos por  actores transformados que simulan seren público.

O Entroido – ó contrario que acontece na abafante postmodernidade –  non crea réplicas da realidade, senón que crea as condicións que fan visibles un conxunto de ideas  pertencentes a outra realidade. Seguindo a Paul Klee na súa obra “Confesión Creativa” (1920) podemos dicir que a arte non reproduce o que xa está á vista, senón que realiza, ou materializa,  aquilo que podemos ver. Faino visible, en palabras do pintor suízo. Igual que a arte para o mestre da Bauhaus, o Entroido constrúe a súa propia realidade invocando e dando forma a ideas “superiores” do imaxinario colectivo, unha rexión onde o corpo adoita estar na área central do rito. Baixo os focos. Que pode chegar a estar dentro do radio de acción da imaxinación popular? De que caste é a relación entre o extraordinario e o cotián? A estas e outras cuestións tenta dar xeito o Entroido, empregando para elo un código que xa non entendemos, mais que si comprendemos dun xeito semellante ó que acontece cunha canción da que gozamos malia materializarse nun idioma que non coñecemos.


a SAGA na mellor Biblioteca Pública de Galicia

Este vindeiro día 21 de Outubro e para ir entrando en situación, falaremos da morte, as ánimas e os defuntos na cultura galega. E será nun foro moi ben querido por nos, nada menos que na mellor biblioteca pública de Galicia, a Biblioteca Pública Municipal de Verín.

cartel-actividades-mes-outu

Pode que semellante afirmación resulte sorprendente para algúns, mais baséase no feito de que existe unha convocatoria á que concorren bibliotecas de todo o estado para optar a uns premios consistentes en lotes de libros. Trátase do Premio María Moliner de animación á lectura. Dende 2008, a B.P.M. de Verín leva gañando lotes que melloran os seus fondos bibliográficos cada ano. Este feito sitúa a esta biblioteca entre as 250 mellores de todo o estado. Mais vimos de saber que, en realidade, a B.P.M. de Verín acadou 96 puntos de 100 posibles despois do cómputo do méritos aportados. Isto significa que é a mellor puntuada de Galicia e a décima mellor do estado.

Un exemplo da dinámica desta biblioteca neste resumo de actividades de 2015, en curso pois, onde teremos a honra, e a responsabilidade, de intervir cun tema clásico despois da charla do prestixioso antropólogo galego Manuel Mandianes.

Tamén neste ano tivemos a honra de presentar nesta tribuna ó libro do filólogo Miguel Moreira “Contra a morte das linguas: o caso do Galego” ou a publicación da SAGA “ O uso simbólico do Cuarzo na cultura galega” de Rafael Quintía.

Todo elo en http://www.bibliotecadeverin.es/?page_id=457

O traballo dos seus responsables – parabéns Aurora e Vicente – e o esforzo de todas as persoas voluntarias que colaboran ca B.P.M. de Verín son as claves dun éxito que queremos contribuír a divulgar en xusto agradecemento á axuda que esta institución sempre nos ten prestado á hora de facer divulgación dos contidos da SAGA, prestando ós seus espazos públicos para as nosas intervencións e tendo a ben dispoñer das nosas edicións nun estante intitulado “Sociedade Antropolóxica Galega SAGA”.

Eis o sitio da B.P.M. de Verín

http://www.bibliotecadeverin.es/

E unha mención especial para todas as persoas usuarias e ás que exercen o voluntariado nesta biblioteca. Parabéns e o noso respecto vai para todas elas.

http://www.bibliotecadeverin.es/?gallery=voluntaris

Ganadores por puntuación_001fachada5


Albión Galaica. Unha viaxe de regreso polas antigüidades e tradicións de Gales e Inglaterra.

capa albion galaica_001

Cando no inverno do ano 2013 visitamos a Illa da Gran Bretaña non estaba no noso alvo tanto tender unha ponte como mais ben percorrer a que outros tenderan xa nun pasado remoto.
Sabemos que os camiños volven ó mato do que saíron cando deixan de seren honrados polos que amasan cos pes as súas paisaxes. Cegos os camiños, xa non habería perspectivas, referentes ou diversidade e ficaría instaurado un mundo, ominoso, de verdades absolutas e sen matices.
É por elo que a nosa viaxe á Illa pretendeu ser unha a prol das verdades relativas, abertas, diferentes das pechadas sobre si mesmas, aquelas, pois, que teñen unha natureza poliédrica e, xa que logo, o poder de establecer viortos con outras dentro de cadanseu contexto.
Este libro quere botar un guizo para manter acesa a lapa da aventura. Inclue debuxos tomados das notas de campo e de gabinete, imaxes sobre o terreo e impresións tiradas das notas que atesoura o viaxeiro curioso. Esta acción editorial quere ser en si mesma tanto unha mensaxe como un factor de escala e acto de coherencia formal para unha obra que quere interpelar dende o mesmo plano que calquera persoa pode empregar para leela ou libremente como guizo en si mesma, para prender ó seu xeito e se así cumprise, calquera lapa ventureira.

Con esta viaxe encetamos unha liña de traballo que poderiamos sintetizar en algo así como “afirmación e importancia do propio en función de que o compartimos cos demais”. Se estes tamén posúen unha versión instalada dos “nosos” contidos e a consideran valiosa, entendemos que iso mesmo reforza o valor daquelo que nos caracteriza xa que, así, forma parte dunha diversidade da que é unha peza fundamental para entender a totalidade. Se os pobos dos paises de Europa foran xuntos de merenda, malia que cumprise unha boa aira, e todos levaran algo propio, característico de cada un; se nesa festa todos contasen contos e tocasen música, quen se sentiría alleo?

Este libro quere botar un guizo para manter acesa a lapa da aventura. Inclue debuxos tomados das notas de campo e de gabinete, imaxes sobre o terreo e impresións tiradas das notas que atesoura o viaxeiro curioso. Esta acción editorial quere ser en si mesma tanto unha mensaxe como un factor de escala e acto de coherencia formal para unha obra que quere interpelar dende o mesmo plano que calquera persoa pode empregar para leela ou libremente como guizo en si mesma, para prender ó seu xeito e se así cumprise, calquera lapa ventureira.

En breve anunciaremos as datas e lugares das vindeiras presentacións desta obra do compañeiro da SAGA, Miguel Losada.

Como exemplo dos contidos, e tono xeral desta obra, Eis un anaco dun dos capítulos da mesma.

” Outro caso moi interesante e practicamente descoñecido é o do lugar coñecido como “ A Igrexiña dos Mouros” na parroquia de Cabreiroá, no Concello de Verín. Este enigmático lugar está moi preto, do nacente das famosas augas minero medicinais. A tradición local, certificada pola denominación que lle ten atribuído, relaciona esta estrutura non investigada cun contexto cutual a través da palabra “igrexiña”. O mesmo micro topónimo indica a escuridade e antigüidade que agachan as orixes da edificación predicando dela que é “dos mouros”.

A forma que revela a imaxe dixital, e o extraordinario contexto doutros restos que fican na contorna mais inmediata, levan a pensar que se cadra pode haber unha relación entre o significado da “Igrexiña do Mouros” e o significado doutros xacementos estudados na Gran Bretaña.

O Templo a Coventina, a carón do Muro de Adriano, e a planta do enigmático edificio á beira dos nacentes de Cabreiroá, Verín.

O Templo a Coventina, a carón do Muro de Adriano, e a planta do enigmático edificio á beira dos nacentes de Cabreiroá, Verín. Debuxo SAGA e imaxe a partires dunha de Elixo Vieites.

Seguindo neste punto as investigacións de Díez de Velasco[1], sobre o tema da auga e a relixión, ou da teoloxía termal, na súa propia denominación, podemos dicir que dado que por todo o continente existiu un culto ás divindades dos nacentes termais é moi probable que nunha fonte tan importante como a de Cabreiroá  puidera ter existido un culto semellante ó testemuñado polos achados e datos verificados noutros lugares.

Neste sentido, a deidade COHVETENA aparece na zona galaica. Téñense atopado aras[2] dedicadas a ela no “Agro dos Curveiros” na parroquia de Parga, Friol, Lugo, e tamén en Santa Cruz de Loio Paradela, Lugo. O interesante do caso é que os achados galaicos puideron ser relacionados co culto acuático –culto ás Ninfas-  cando os traballos de Monteagudo e Lambrino a mediados do século XX, completan o seu contexto cos achados británicos, onde á mesma entidade esencial aparece de-nominada como COVENTINA, CONVETI(NAE), ou COVONTINE, entre outras variantes. Efectivamente, nun sitio concreto do norte da illa, no Muro de Adriano, en Carrawburgh na estación Brocolitia, apareceron catorce inscricións desta clase. En palabras de Diez de Velasco sobre o significado da relación entre as dúas zonas:

“La importación a la zona galaica en época romana de una divinidad indígena britana por parte de soldados hispanos que hubiesen servido en el Muro de Adriano no parece una actuación lógica. El préstamo religioso suele cumplir funciones sociológicas como la de identificación que limitan las posibilidades de elección restringiendo el ámbito de la piedad personal”

 O autor explica á seguir como o mais probable e admisible e que:

 “la única explicación para la presencia del mismo teónimo (aunque con disparidad de grafías) provendría de una identidad prerromana de los pobladores de ambos territorios”.

 Esta hipótese deriva de feitos como o de que  os galaicos tiñan un sobrado elenco de dioses locales (Sic.) ós que recorrer; tamén de que á grafía do nome da divindade varía un pouco, tal como faría unha variante cultural respecto de outra e tal como NON faría un empréstito relixioso; ademais, se se tratase dun síntoma mais do proceso xeral de aculturación, aqueles indíxenas, postos a incorporar unha deidade, probablemente terían adoptado unha que fose romana en lugar daquela pertencente a outra cosmovisión alóctona e non dominante mais aló do seu ámbito. Tamén neste sentido, compre ter en conta que as manifestacións publicas dun culto, como son estas de Lugo, cumpren unha función social que non poderían asumir mediante o expediente de recorrer a unha deidade non homologada pola comunidade.

Trátase, en definitiva, de saber de que era avogosa ou padroeira Cohvetena/Coventina, ou de saber cal ou cales eran os seus elementos naturais nativos atribuídos, antes que de dubidar da súa identidade compartida. Se cadra, se algún día se estuda este lugar do sur de Galicia, poida confirmarse que o xacemento da conta da existencia dunha continuidade do culto ás augas salutíferas ou “santas”, tan común por todo o país galego, como é notorio. Dadas as condicións obxectivas da contorna de Cabreiroá, a bo seguro que reuniu tamén as subxectivas para poder exercer de morada dunha divindade. Cohvetena/Coventina é unha candidata “natural”. Se cadra algún día poderase saber.” 

[1] Monografía 1 de Ilu. Revista de Ciencias de las Religiones, Madrid, 1998, 180 pp. (ISSN 1138.4972) cap.2

[2] Actualmente no Museo Provincial de Lugo

Para mais información sobre o xacemento británico:

http://theses.univ-lyon2.fr/documents/getpart.php?id=lyon2.2009.beck_n&part=159235

Un interesante estudo de M. Alberro ó respecto

Fai clic para acceder a 2004%20071-090%20ALBERRO.pdf

O contexto do Muro de Adriano

https://richlyevocative.wordpress.com/2013/08/17/heading-west-in-the-north-east-a-walk-along-hadrians-wall/

O Campamento de Brocolitia

http://www.roman-britain.org/places/brocolitia.htm

E mesmo un retrato da mesma Deusa Coventina…

https://ericwedwards.wordpress.com/2014/04/11/the-goddess-coventina-of-northumbria/


Imaxes da presentación da Guía de Petróglifos de J.A. Gavilanes no Concello de Baños de Molgas.

O noso agradecemento ás persoas que se achegaron á presentación da Guía de Petróglifos de Gavilanes. Tamén ó Concello de Baños de Molgas por acoller e desenvolver esta iniciativa na que un veciño da terra foi profeta nela. Que cunda o exemplo.

N.B.
É de xustiza agradecer tamén os xóvenes fotógrafos da saga gavilanes o seu traballo que nos permite facer este post.
unnamed (1) unnamed (2)

unnamed (3) unnamed (4) unnamed (5) unnamed (6) unnamed (7) unnamed (8) unnamed (9) unnamed (10) unnamed


O Lobo: Ameaza ou ameazado. Xornada sobre o lobo o 21 de Marzo de 2015 en Castrelo do Val, Ourense.

CARTEL

PROGRAMA DEFINITIVO XORNADA O LOBO_001

Xornada do Lobo en Castrelo do Val.

Miguel Losada

SAGA

O vindeiro dia 21 de marzo participaremos nunha das actividades mais interesantes  ás que se pode asistir en Galicia.

Arredor da idea do lobo, o Canis lupus signatus L., tense desenvolvido unha boa parte da nosa cultura galega, do mesmo xeito que ten acontecido ca doutros pobos por todo o paleártico.

Porque o lobo é moito mais que un elemento do medio natural; ten sido un referente dentro da nosa tradición, un inimigo á medida do home, moitas veces, mais tamén un símbolo de todo aquilo que nos fai humanos cando actúa como espello das nosas teimas, xeitos de vida e maneira concreta de estar en pe sobre a Terra.

O lobo é un alter ego, unha outra maneira de sermos nos. Moitas veces, na nosa tradición galega, o Lobo non se nomea así senón que se lle aplica una denominación ó xeito das persoas. No canto de dicir esa palabra, “bautizábase” como Pedro, Xan Pedro, “ O Compadre” ou outros. Este acto de evitación sobre o nome do lobo era unha actitude máxica e protectora, mais por elo mesmo un acto de recoñecemento do seu rol dentro da vida da comunidade tradicional.

Pode, pois, que postos a exercer esta maxia protectora, un dos nomes que mellor lle sentase ó lobo sexa o de Esaú, o irmán xemelgo, cazador e irreflexivo, de Xacobe, o home.

O primeiro en nacer foi Esaú. Inda dentro do ventre da súa nai ámbolos dous irmáns loitaban entre si.

Ó Esaú tamén lle chamaron Edom, “o Rubio”  e a súa historia aparece no libro denominado do Xénese na Biblia, capítulo 25. Esaú significa “o hirsuto” mentres que Xacobe significa “o enganador”, o que se aproveita da fame e da simpleza, maquinando para obter o favor do seu pai, o vello e cego Isaac, en detrimento do seu irmán.

A Biblia e a tradición xudeu cristiá asumen e propagan que o lobo é un animal negativo, unha sorte de demo do que compre velarse. Así, os competidores, “falsos profetas”, son denominados “lobos” no libro sagrado. Pola contra os principais pagáns contemporáneos da orixe do cristianismo, os romanos, tíñanse polos fillos adoptivos da raza dos lobos, a cal aleitou miticamente a Rómulo e Remo. Mais tarde, San Francisco de Asís chamou “irmán” ó lobo da escura fraga de Gubbio, o cal respondeu ca amizade ante a comprensión do santo.

Noutras culturas tradicionais como a dos nativos americanos o  lobo é claramente un ser positivo, un animal guía que ten unha función que cumprir dentro do esquema do mundo dos seres humanos. Pertence o eido das “visións” como catalizador da percepción fonda e esencial das verdades transcendentes.

Na mitoloxía nórdica o lobo está na cerna do esquema cósmico, xa que, como idea, é o pai do lobo do Sol e do da Lúa que ca súa incansable persecución provocan o movemento constante destas sacras luminarias.

O lobo representa un activo fundamental para a transmisión e, xa que logo continuidade, do sistema de valores propio da tradición galega. As historias relacionadas con el serven de vehículo para o coñecemento de moitas das claves que permiten entender e asimilar o ethos, ou a visión do mundo, propios da cultura galega. Polo tanto sen o lobo e o seu rol dentro da sociedade tradicional, produciríase un brusco afastamento das actuais xeracións respecto das anteriores, mais próximas inda ó sector primario en Galicia. Toda a produción oral relacionada co lobo axuda e acompaña na transformación progresiva dos nenos en mozos e adultos, cando se verifica dentro dun marco respectuoso cas extremas da cultura galega.  As características do lobo non poden ser substituídas por as doutro elemento equivalente para esta función e parámetros. De acontecer dita mudanza, o proceso de adquisición do xeito de ser galego sería outro diferente do tradicional, cando menos en parte, e ficariamos, nesa medida, afastados da corrente principal que nos relaciona decisivamente ca persistencia dos valores mais firmentente ancorados na cerna do contexto cultural do continente.

Lobo. Foto Miguel Losada 2009.

Lobo. Foto Miguel Losada 2009.

Se chegasemos a ser un pais sen lobos teriamos descendido un chanzo na escada da diversidade natural e, xa que logo, cultural.

Tal como ten evidenciado o colaborador da SAGA o escritor e investigador Antonio Reigosa[1] – en solitario ou en colaboración con Xosé Miranda e Xoán Ramiro Cuba – sen o lobo ou sen outros animais interpretados e simbolizados pola tradición galega, a identidade desta ficaría desposuída dun dos seus puntais mais sólidos e insustituibles, aquel que sostén a ponte entre o xeito tradicional de sermos galegos e a esfera sobre a cal cada sociedade haberá de depositar, por acción ou omisión, os contidos cos que deberán desenvolverse as futuras xeracións. Son estas as que decidirán cas súas accións e sobre esa base, a relación que queren ter co seu pasado, se é que escollen ter algunha.

Expostos ás titánicas forzas dun mundo globalmente interdependente e cada vez menos diverso, temos a responsabilidade colectiva de decidirmos se o lobo vai poder seguir sendo un dos mais perfectos actores capaces de representar as nosas teimas, medos, virtudes, obsesións e demais carácteres. Podelos poñer sobre a escena implica a posibilidade de observalos e, dese xeito, ter a oportunidade de corrixilos ou acentualos. Sen o lobo e o resto do mundo natural preciso para que sobreviva, todo elo sería moito mais difícil, nun mundo mais pobre.

Compre que, como aconteceu no caso de Esaú e Xacobe, vexamos xa unha reconciliación entre ámbolos dous irmáns.

[1] Miranda, X.; Reigosa, A. y Cuba, X. R.. (2001). Contos de animais, I. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. Col. Cabalo buligán, n.º 9. Ilust. Manolo Uhía. (2001). Contos de animais, II. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. Col. Cabalo Buligán, n.º 10. Ilust. Xosé Cobas.

Miranda, X. y Reigosa, A. (2002). Máis contos de animais I. Vigo: Edicións Xerais de Galicia.

Col. Cabalo buligán, n.º 13. Ilust. Xan López Domínguez.(2002). Máis contos de animais II. Vigo: Edicións Xerais de Galicia. Col. Cabalo buligán, n.º 14. Ilust. Federico Fernández.


As novas publicacións da SAGA: Fol de Veleno 2015 e os bravádegos da SAGA.

Miguel Losada

SAGA

Xa está dispoñible a edición máis recente de Fol de Veleno, desta volta a correspondente ó ano en curso, 2015. Coma nas anteriores ocasións esta publicación foi posible grazas ós autores que escriben para esta publicación senlleira da SAGA.

Compre, ademais agradecer o seu traballo a todo o equipo da SAGA polo seu esforzo e dedicación a prol da divulgación da cultura de Galicia; ós anunciantes que colaboran connosco confiando unha parte da súa imaxe ó bo facer da organización; tamén ás librarías nas que cuidan dos nosos produtos; ós espazos, públicos ou privados nos que nos permiten facer as presentacións desta e das outras publicacións que sacamos adiante de xeito autónomo, artesanal, nun contexto asociativo, carente de calquera subvención ou subsidio público.

Desta volta, Fol de Veleno acada as 264 páxinas que desenvolven trece artigos. O prezo do notable volume desta publicación será de doce euros.

Si, Fol de Veleno é unha sorte de “milagre” anual, que xurde dunha verdadeira “xestación” na cal cada proxecto inicial vai tomando forma de xeito sucesivo, azaroso,transitando as brétemas da indefinición e sempre a piques de non ser. É cousa sabida: “to be or not to be”.

A nosa distribución tamén segue a ser artesanal. Estamos presentes onde podemos; onde nos deixan estar; onde nos reclaman, en cada vez máis ocasións. É por iso que cada ano imos anunciando as librarías nas que están dispoñibles as nosas publicacións, en xeral as mesmas malia que o triste fenómeno do peche de moitas delas obriga á continua revisión destes puntos de distribución. Avisaremos tamén dos foros nos que comparecemos para facer as presentacións da nosa oferta editorial. En breve, pois, anunciaremos os vindeiros lugares nos que se poderán adquirir esta e outras achegas da SAGA.

capa fdv 5

Capa de Fol de Veleno 2015 obra do compañeiro da SAGA o ilustrador e deseñador dixital Miguel-Ângelo Bietes.

DSC_0015

Fol de veleno 2015 no seu contexto.

DSC_0001 DSC_0003

Datos técnicos Fol de Veleno 2015:

Editorial:Sociedade Antropolóxica Galega

Impresión:branco e negro

Tamaño:24×17

264 páxinas

I.S.S.N. 2253-8437

PVP: 12 €

DSC_0014

A meirande parte da oferta editorial da SAGA, malia que non toda.

capa a danza dos labregos

A SAGA finca a súas raigañas na Terra galega a ela se debe e dela depende. Semellante fertilidade fai inzar a súa estrutura e do seu pé xurdiron no seu intre cativas publicacións que hoxe medran coma bravádegos con autonomía e personalidade de seu.

Efectivamente, as Monografías da Sociedade Antropolóxica Galega foron unha consecuencia lóxica das diversas necesidades editoriais que o traballo da SAGA atopaba na súa procura dun horizonte mellor para a cultura de Galicia. Alberte Alonso inaugurou esta sección co seu xa dificil de atopar “O USO DAS PEDRAFITAS NO NEOLÍTICO GALEGO: ESTUDO DAS PEDRAFITAS DE OBSERVACIÓN ASTRONÓMICA E DAS PEDRAFITAS FÁLICAS”.

Despois sería Jose Antonio Gavilanes o que a súa monografía “ PETRÓGLIFOS INÉDITOS DAS COMARCAS DE OURENSE E DE ALLARIZ-MACEDA”.
Pois ben, agora temos o pracer de anunciar a publicación do novo traballo de Xose Anxo Rosales, a Monografía da Sociedade Antropolóxica Galega nº3, titulada “ A DANZA DOS LABREGOS: ESTUDO SOBRE O ENTROIDO DE MARCÓN.”

Neste traballo, Rosales sintetiza a súa investigación sobre o singular entroido desta parroquia pontevedresa e realiza a descrición dos moitos personaxes e variadas situacións que compoñen a rica dinámica do Entroido de Marcón.

Ademais, como anexo ó texto e ó xeito de colofón, establécese unha proposta de recuperación desta manifestación cultural que contribúe a evidenciar a fondura e riqueza do mundo do Entroido de Galicia.

Datos técnicos desta Publicación:
Editorial:Sociedade Antropolóxica Galega
Impresión: branco e negro
Tamaño:21×14
86 páxinas
I.S.S.N. 2341-0353
PVP: 10 €

capa cadernos 1 madamas

A SAGA deu tamén ó prelo nestes días pasados unha nova reimpresión do primeiro número dos CADERNOS DA SOCIEDADE ANTROPOLÓXICA GALEGA. Trátase do traballo de Xosé Anxo Rosales “ AS MADAMAS E O SACRIFICIO DO GALO:O ENTRUIDO DO CONCELLO DE VILA BOA DO MORRAZO “. Esta publicación, cas súas 43 páxinas e pequeno formato, contribúe de xeito moi importante tanto ó mellor coñecemento dun patrimonio común, como ó enfoque certo e atinado do panorama total do complexo mundo do Entroido de Galicia.

En resumo, e parafraseando a cita do antropólogo Claude Levi-Strauss coa que se abre o volume, nesta investigación o autor toma sobre o seu lombo unha parte da responsabilidade inherente no “mandato” de non deixar perecer o noso pasado, xa que semellante tarefa é un deber colectivo e urxente.

Datos técnicos desta Publicación:
Editorial: Sociedade Antropolóxica Galega
Impresión: branco e negro
Tamaño:21×15
43 páxinas
I.S.S.N. 2341-099X
PVP: 5 €

capa actas entrudo II acoplada

Durante a celebración das III Xornadas do Entroido da SAGA, presentamos as ACTAS DAS II XORNADAS DO ENTROIDO DE GALIZA. Nesta nova publicación da SAGA recollemos os relatorios cas intervencións que se desenvolveron no ano 2014 co gallo desta cita anual na cidade de Ponte Vedra. Ademais, tamén se recollen no volume os datos das pezas que estiveron expostos durante os dous días nos cales a Casa das Campas da boa vila abriu as súas portas para quen tivo o interese e a oportunidade de achegarse até este senlleiro edificio. Un DVD cas intervencións, un dossier de prensa, un pequeno resumo fotográfico e as referencias dos participantes xunto con dúas addendas completan este solicitado volume que sucede ó que publicamos, con semellantes características, co gallo das primeiras xornadas.

Datos técnicos desta Publicación:
Editorial: Sociedade Antropolóxica Galega
Impresión: branco e negro
Tamaño: 24×16 cm
224 páxinas
I.S.S.N. 2341-0019
PVP: 12 €


As III Xornadas do Entroido da SAGA en Imaxes.

Grazas ó noso compañeiro Miguel Ângelo Bieites, sempre na primeira liña de traballo e persoa de vital importancia na SAGA xa que é o deseñador de capas de publicacións como Fol de Veleno, entre outras, podemos agora dispor destas imaxes dos relatorios que se desenvolveron nestes dous días no CITA de Pontevedra.

Entroido 2015

Luis Bará, Concellal de Movilidade, Patrimonio cultural e etnográfico e do Centro Histórico, na introdución do primeiro día.

Entroido 2015

Bará, Rafa Quintía e Xosé Fuentes Alende a piques de comezar a primeira intervención. A Corrida da Rosca foi o tema central da exposición do investigador.

Entroido 2015

Entroido 2015

Falando do entroido de Campañó.

Entroido 2015

Hector Salgado, de Laza, Ourense, construtor e deseñador de instrumentos de percusión. Salgado é o responsable do obradoiro tradicional “Morenita percusión”.

Entroido 2015

O compañeiro da SAGA Miguel Losada, termando dun “power point vintage”

Entroido 2015 Entroido 2015

O colaborador da SAGA o escritor e investigador Carlos Ares transmitiu o espírito do entroido de Viana do Bolo, no oriente galego.Entroido 2015 Entroido 2015

O compañeiro Xosé Anxo Rosales no comezo do segundo día de charlas, falando do entroido de Marcón e a súa posibilidade de recuperación plasmada no novo número das Monografías da SAGA, o nº3,  xa dispoñible, e da cal é autor o propio Rosales.

Entroido 2015 Entroido 2015

Entroido 2015

Entroido 2015

Carmela Sanchez, responsable da empresa ETNOGA Patrimonio Cultural e colaboradora de Patrimonio Galego.net, entre outras outras moitas cousas, presentou unha unidade didáctica deseñada para os escolares de infantil e primaria. A calidade do futuro depende do esforzo do presente.

Entroido 2015 Entroido 2015

Xerardo Santomé, autor do xa case mítico libro Treboada Galega, todo un referente para o coñecemento da música de Galicia, expoñendo o seu traballo sobre o Entroido de Hio.

Entroido 2015 Entroido 2015

Suso Fariñas que veu dende Xinzo da Limia, presidente da Asociación A Pantalla,  fixo unha emotiva e sabia presentación do entroido Limiao. Ca súa intervención transportou ós presentes ó interior do traxe de Pantalla.

Entroido 2015

Para rematar, Carme Gallego, Cesar Loureiro e Xan Aparicio fixeron levitar ó edificio mediante a máxia da corda frotada. Impresionante regalo co que xa é a terceira vez que nos agasallan nestas Xornadas do entroido da SAGA


Contra a Morte das Linguas: Presentación do novo libro de Miguel Moreira Barbeito. O vindeiro 06 de marzo, ás 19.30 horas, na Biblioteca Pública Municipal de Verín

CARTAZmIGUEL_001

O vindeiro 06 de marzo, ás 19.30 horas, a Biblioteca Pública Municipal de Verín acollerá a presentación do libro “Contra a morte das linguas. O caso do galego ” do escritor naronés Miguel Moreira Barbeito.

Baixo este título, editado por Xerais, preséntase unha perspectiva anovadora para a interpretación de dúas realidades interdependentes: a diminución da diversidade lingüística, no nivel planetario, e a situación do galego, no local. Devandito ensaio é resultado da tese de doutoramento de Moreira Barbeito (Ferrol, 1983) dirixida pola escritora e profesora Teresa Moure; e a mesma supón unha aproximación ecolóxica ao proceso de morte de linguas mediante o emprego dun modelo metodolóxico que vai do xeral ao particular, alén de facer fincapé en cuestións fundamentais como o concepto de dereito lingüístico ou os procesos de normalización.

Este novo enfoque advirte, entre outras cousas, da perda de falantes da lingua galega e enfatiza sobre a importancia de establecer pautas normalizadoras que garantan o porvir tanto deste coma dos outros idiomas do mundo. Pero a pesar de este eido da sociolingüística ser considerado tradicionalmente como pesimista, a obra enmárcase na liña do entusiasmo comprometido e de liberación. Polo tanto, trátase dunha proposta de análise en chave positiva que desbota as visións catastrofistas e que pretende, neste momento crítico, tirar proveito dos argumentos que sinalan unha alternativa de futuro para as linguas minorizadas nos innúmeros contextos de conflito lingüístico.

Todos/as os/as usuarios/as poden informarse tanto na web da Biblioteca , como no perfil da mesma en Facebook

https://www.facebook.com/pages/Biblioteca-P%C3%BAblica-Municipal-de-Ver%C3%ADn/104133986331021?fref=ts


III Xornadas do Entroido da SAGA: Misión cumprida.

Miguel Losada

Secretario SAGA

Remataron as IIIas Xornadas do Entroido da SAGA en Pontevedra. Tres edicións consecutivas que nesta ocasión saíron do emblemático marco que constitúe a Casa das Campás na Boa Vila para ocupar o espectacular espazo expositivo que é o CITA, Centro de Interpretación das Torres Arcebispais, un singular entorno no que se pode coñecer unha parte esencial da historia da cidade e, por elo, de Galicia.

No que fora o antigo foxo ó pé da muralla, rodeados dos impoñentes perpiaños do magno edificio e no medio das dondas barroncas medievais empregadas como proxectís das catapultas, dispuxemos uns dezasete traxes de Entroido de toda Galicia e ducias de outros elementos relacionados con esta importantísima manifestación cultural patrimonio común de todos os galegos e, de feito, de toda a humanidade.

DSC_0474

Unha vez mais encheuse a sala de conferencias, e varios centos de persoas transitaron por este espazo monumental para contemplar esta mostra da puxanza e autenticidade da cultura galega. Fixemos visitas guiadas, incluídas unha para persoas cegas que puideron tocar e escoitar as descricións exclusivas tanto dos traxes coma dos demais obxectos expostos. Ó remate, un extraordinario concerto de violín, zanfona e nickelharpa que, dentro do entorno desta exposición, foi todo un luxo para os sentidos e as emocións. Por elo dende a SAGA cualificamos esta nova edición das xornadas como un éxito, computable como unha creación de riqueza, no haber de toda a comunidade.

DSC_0439 DSC_0443 DSC_0451 DSC_0462 DSC_0465 DSC_0476

O Entroido é a versión, e denominación galega, dun fenómeno continental e universal. Nos non pretendemos esgotar a comprensión dunha realidade global mediante explicacións locais. O contrario, con esta exposición e o seu correspondente ciclo de conferencias desenvolvidas por verdadeiros coñecedores dos temas que se escolleron tanto nesta ocasión coma nas outras, nin pretendemos representar a totalidade das formas que en cada caso adopta o Entroido en Galicia – semellante exhaustividade non estaría, ademais, ó noso alcance – nin tampouco  pretendemos subliñar a exclusividade ou singularidade das manifestacións concretas do noso Entroido, entendendo este como unha rareza. Por elo, o noso albo non é o de reducir á categoría de anécdota turística o mundo do Entroido en Galicia.

As Xornadas do Entroido da SAGA serven para aproximármonos dun xeito diferente a este rito desempeñado no marco da invernía do noroeste da península. Un rito antigo e fondo que apela tanto ás nosas orixes como sociedade complexa como a nosa esencia como civilización, en tanto que dotada dun sistema de valores e crenzas, unha visión do mundo de seu, unha estrutura xurídica e institucional aparelladas cunha unha lingua e unha marcada proxección e impacto na historia.

As Xornadas do Entroido da SAGA poden tamén enmarcarse dentro do conxunto de actividades que dende o ano pasado se veñen celebrando en Europa. O MuCEM de Marsella en 2014 e o Museo da Máscara de Binche en Bélxica en 2015 teñen programado sendas mostras ó redor da importancia do Entroido para as civilizacións europeas. A SAGA, como saben, ten colaborado con esas institucións que decidiron escoller como emblema destes eventos algún dos que representan a Galicia e por elo mesmo, a todos os europeos. A SAGA foi pioneira en 2013, ca súa primeira edición das xornadas, na elaboración deste discurso que sitúa á Cultura de Galicia nun lugar especial dentro do contexto do vello continente.

Lembren se o desexan:
https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/01/09/quentando-motores-e-bombos-viva-o-fulion-e-viva-o-entroido/

Podemos dicir que con esta iniciativa, a SAGA pretende facer explícito que o Entroido Galego é unha riqueza cultural do continente respecto da cal as variantes locais, espalladas por Galicia e mais aló, poñen de manifesto o feito da recepción dunha inveterada tradición unánime. Neste sentido e de resultas desta actividade da SAGA, fica como algo evidente que o mundo do Entroido en Galicia é un valioso capital cultural que recibe a súa importancia do feito de ser unha realidade viva e puxante, conservada, mantida e feita evolucionar dende as súas orixes grazas ó traballo da xente común. Grazas a este esforzo colectivo a prol da súa identidade, o contexto  cultural galaico constitúe un verdadeiro punto quente  dentro do panorama das civilizacións e culturas do noso continente.

Dende a SAGA queremos agradecer á toda a xente que asiste a esta actividade deseñada e executada pola SAGA. Ás persoas, entidades e institucións que nos ceden os seus traxes e demais elementos significativos para que sexan expostos por nos. Ós poñentes e relatores polo seu esforzo; ós músicos que sempre se prestan a mellorar o noso esforzo co seu arte; ó Concello de Pontevedra por istes tres anos de confianza, á empresa Etnoga no CITA polo seu apoio nesta edición e a todos os compañeiros da SAGA pola súa ilusión e traballo durante semanas de esforzo.


A SAGA no Alalá especial Entroido.

Recentemente,  a SAGA vén de participar nun dos programas emblemáticos da TVG, o Alalá. Desta volta este espazo de divulgación da canle galega está dedicado ó Entroido e nel interveñen grandes coñecedores do tema coma o señor Juan Antonio Pinza, Emilio de Quintela, ou Xan Carlos González e Jorge Minas entre outros igualmente importantes.

Fonte: www.crtvg.es
Fonte: http://www.crtvg.es

Sitio do programa onde se pode visionar este especial:

http://www.crtvg.es/tvg/a-carta/programa/alala

O espazo da TVG viaxa cara á primeira Mascarada Ibérica, en Vilariño de Conso e Viana do Bolo, onde folións e fulións de Viana, Vilariño, Manzaneda, Chantada, O Bolo, Maceda, Portugal, León, Asturias poideron compartir e traballar xuntos a prol dunha cultura que se reivindica como común e solidaria.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/01/20/a-saga-na-primeira-edicion-da-mascarada-iberica-en-viana-do-bolo-e-vilarino-de-conso-2015/

I-Máscarada-Iberica--cartel--Tamaño-30x20--

O Alalá visita Verín, Oímbra, Xinzo, Maceda, Laza, Castro de Laza, Vilariño de Conso, Viana do Bolo, Manzaneda, Ourense, Pontevedra, As Eiroás, Cobres, O Ulla, Sarreaus, Covelo, Salcedo, Hío, Aldán entre outros lugares con importantes Entroidos.

Participan Rafael Quintía, Miguel Losada e Xosé Anxo Rosales, da Sociedade Antropolóxica Galega, SAGA. Pablo Carpintero, Antonio Reigosa e Félix Castro, investigadores musicais e culturais e tamén bos amigos que colaboran coa SAGA. Lois Pardo, activista cultural de Ourense que impulsou a creación do entroido da Pita; con numerosos traballos de divulgación relacionados coa etnografía, a mitoloxía popular e a literatura oral, ademais de José o Ghaitas, o Gaiteiro do Piñeiro, do Entroido de Aldán.

As intervencións de Federico Cocho ou dos colaboradores da SAGA constitúen motivos máis que de sobra para ver o programa.

Aparecen pois, os compañeiros da SAGA, dando a cheda e tratando de aportar unha parte cando menos, da nosa visión deste elemento absolutamente fundamental para entendermos boa parte da cultura dos galegos.

Inda así, pode que o mellor motivo para ver o programa sexa atender a todos os demais participantes tanto ós que falan como os que o fan inda máis alto e claro que os demais, cos seus feitos a prol da nosa cultura,  vestíndose, tocando, sendo e estando en clave galega, como O Gaiteiro de Escornabois ou O Xastre de Castro xa finados. No caso do “Xastre”, Don Francisco Añel, precisamente nas II Xornadas do Entroido de Galiza, organizadas pola SAGA, celebradaso ano pasado tivemos a honra de dedicarlle unha pequena homenaxe.

Mais a verdadeira protagonista deste programa especial do Alalá é precisamente a cultura galega, unha vez máis. Calquera achega ó respecto dela non pode ser máis que unha respectuosa homenaxe, tamén, á súa fondura de contidos e solidez e actualidade da súa mensaxe.

O noso agradecemento ao programa e produtora do Alálá, da TVG, ós compañeiros que interveñen no programa, á paisaxe galega por arrouparnos coa súa beleza e ó Bar do Jorge en Tintores, Verín Ourense, onde un home que coñece a máxica linguaxe das árbores abriunos a porta para gravar a cuberto.

Dende aquí así o dicimos, animando tanto a ver o programa e inda máis a gastar cultura galega participando no vindeiro entroido do ano 2016 cos ollos postos na singular maneira que os habitantes do vello solar galego tivemos sempre de relacionármonos con ese universo paralelo e mellor que é o Entroido Galego.


I Mascarada Ibérica Viana do Bolo -Vilariño de Conso Día 17 e 18 Xaneiro 2015

I-Máscarada-Iberica--cartel--Tamaño-30x20--

O entroido Galego é cada día mais grande. Hai tempo que merecía un evento desta magnitude e grazas o esforzo titánico de Jorge Domínguez, especialmente, e dos membros das asociacións de Vilariño de Conso e de Viana do Bolo esto xa é unha realidade.
Se participar no entroido galego sempre é unha boa idea, nesta ocasión e dagora en adiante, facelo será ademais un acto de orgullo galego. Un orgullo aberto á todas as boas achegas e con vontade de traballar xuntos en todo o que nos une e nos fai mellores como unahparte principal da cultura Europea.

Asi precisamente o teñen considerado outros interlocutores e por iso neste ano pasado a SAGA tivo a honra de poder levar a imaxe do noso entroido a un dos mais grandes e mellores establecementos culturais de Europa, onde a calidade dos contidos do noso entroido e por ende da nosa Cultura foi obxecto de admiración e, por que non orgullo de pertencer a unha das grandes civilizacións e culturas que conformaron e conforman o panorama deste vello continente.
No xa presente 2015, e como informaremos mais adiante, estaremos tamén levando a nosa cultura galega por bandeira, no Museo de Binche, Bélxica e na Cidade Europea da Cultura de Mons, no mesmo pais.

Lembren se o desexan

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/01/09/a-saga-aporta-parte-dos-seus-fondos-documentais-para-unha-exposicion-do-mucem-o-museo-das-civilizacions-de-europa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/03/18/a-saga-e-o-museo-das-civilizacions-de-europa-e-o-mediterraneo-dende-o-26-de-marzo-ate-o-4-de-agosto-de-2014/

Os grupos que estarán presentes no gran evento de Viana e Vilariño demostran o gran catalizador de solidariedade que é o entroido. Un ideal, unha ideoloxía orientada á unión e bos sentimentos que sintetizan todo aquilo que nos fai humanos.

Imaxe e deseño do Cartaz Obra do compañeiro Pedro G. Losada (SAGA)

Está previsto que os fulións e demais grupos fagan o seu percorrido precisamente na orde na que figuran no propio cartaz.


Monografías da SAGA nº2. Imaxes da presentación no Centro Cultural Parada Justel. 5 de decembro 2014

Queremos agradecer ós veciños do Concello de Esgos e ós seus representantes a extraordinaria acollida que dispensaron á Sociedade Antropolóxica Galega SAGA, na tarde do pasado día 5 de decembro.

Unhas setenta persoas encheron a magnífica sala do Centro Cultural Parada Justel para asistir á presentación do gran traballo do compañeiro José Antonio Gavilanes, a monografía nº2 da SAGA : “Petróglifos Inéditos das Comarcas de Ourense e Allariz-Maceda”, Editado pola propia SAGA.

Efectivamente, xornadas coma esta fan que todas as horas de traballo de campo, de análise da información de escritura e de edición, estean plenamente xustificadas. Verdadeiramente os compañeiros da SAGA recibimos unha cariñosa dose de ilusión, a maiores da que levamos de serie, para seguirmos a traballar a prol da cultura de Galicia.

Moitas grazas, pois, e aquí lles deixamos unhas imaxes do acto a xeito de recordatorio.

José Antonio Gavilanes nun intre da súa ponencia

José Antonio Gavilanes nun intre da súa ponencia

 

 

 

Co alcalde de Esgos Mario Rodríguez.

Co alcalde de Esgos Mario Rodríguez.

Os compañeiros da SAGA agradecendo ó público a súa asistencia ó acto.

Os compañeiros da SAGA agradecendo ó público a súa asistencia ó acto.

A monografía nº2 da SAGA.

A monografía nº2 da SAGA.

O evidente interés dos veciños de Esgos polo seu patrimonio cultural. Grazas en nome da SAGA.

O evidente interés dos veciños de Esgos polo seu patrimonio cultural. Grazas en nome da SAGA.

 


Imaxe

Presentación da Monografía da SAGA nº2 : A Guía de Petróglifos de José Antonio Gavilanes

CartazDefinitivo


Con Juán Antonio Marín, no Descanso dos lares, experimentando para comprendermos ou o home e o sílex.

Miguel Losada SAGA

Esta fin de semana estivemos no excelente establecemento El Descanso de los Lares, ó norte de Segovia onde Juan Antonio Martín de Espinosa, da empresa Silex Arqueología y Gestión del Patrimonio S.L., desenvolveu maxistralmente o seu curso sobre o traballo do silex no solutrense. A excepcional calidade deste profesional andivo á par ca dos responsables desta casa de turismo rural sita nun interesantísimo entorno da bisbarra da Campiña segoviana. Petróglifos sobre xistos, fortalezas do seculo V e outras elementos da cultura local foron o trasfondo desta actividade que axuda, mediante a práctica, a comprender mellor, moito mellor, a realidade cultural das sociedades europeas pretéritas o cal resulta fundamental á hora de coñecer mellor a nosa realidade antropolóxica. Compañeiros de Aragón, Euskadi e Andalucía covertiron a nosa estancia nunha oportunidade excepcional. Moitas grazas a todos!

Juan Antonio Marín traballando. Foto SAGA 2104

Juan Antonio Marín traballando. Foto SAGA 2104

 

Nos primeiros milenios do denominado paleolítico superior as sociedades humanas que integraban ós nosos devanceiros ocuparon o continente europeo. As características das súas culturas son pouco coñecidas, apenas intuídas. Entre os escasos datos dispoñibles que permitan unha aproximación á súa realidade cultural están aqueles que poden tirarse dos obxectos daquela época recuperados actualmente e dentro do seu contexto. Neste sentido resultan fundamentais os utensilios líticos – e doutra caste –  que puideron ser estudados sobre unha base antropolóxica e co auxilio das técnicas arqueolóxicas.

O famoso cabalo do Xacemento de Domingo García. Emblema da bisbarra da "Campiña". Norte de Segovia.

O famoso cabalo do Xacemento de Domingo García. Emblema da bisbarra da “Campiña”. Norte de Segovia.

Hai uns corenta mil anos os grupos humanos dos que descendemos contribúen ca súa presenza á diversidade cultural do vello continente. Colonizan o medio mediante o despregue dunha gran capacidade de adaptación. Neste período de tempo, duns trinta mil anos, o solar europeo é a escena dunha rexionalización cultural na que non deberon fallar os fenómenos de aculturación que tanto interesan á antropoloxía e que implicaron tanto á nosa liñaxe como á da outra especie humana que habitaba este continente do cal era autóctona: os neandertais.

Xurdiu así o concepto de culturas transicionais,  circunscritas a territorios concretos; integradas en biocenoses relativamente restrinxidas ; solapadas entre si no tempo e no espazo bio-xeográfico da xélida Europa; con xeitos de manifestación diferentes segundo se trate dos grandes espazos abertos da Europa central e oriental ou da Europa Atlántica; con xeitos de manifestación diferenciados, tamén, nos alicerces desas culturas e no cabo das mesmas.

Diversidade cultural na que eses outros humanos que non eran coma nos, os neandertais, deberon xogar un rol decisivo precisamente no xurdimento de todo este panorama cabo do cal, e logo duns cen mil anos como pouco, as sociedades de cazadores e recolledores foron deixando paso ós derradeiros nómades e despois á produción de alimentos.

O paleolítico superior foi un período de grande diversificación cultural, o mundo comezaba a transformarse no mundo da xente. No mundo do antropolóxico por excelencia.

Isto pode verse tanto pola pegada que deixou o incremento da poboación, cunha intensa habitación de covas e palas  como por aquela diferenciación daquelas culturas entre si.

O seu universo simbólico ficou en parte dispoñible para nos mediante os gravados e pinturas ou tamén nos novos estilos funerarios, colectivos e rodeados dun rico contexto fúnebre que da conta da existencia dunha intensa reflexión sobre a transcendencia.

Preparación das pre-formas líticas. Foto SAGA 2014

Preparación das pre-formas líticas. Foto SAGA 2014

Unha destas culturas ou sociedades mais conspicuas de todo o paleolítico superior  foi precisamente aquela relacionada ca fase denominada Solutrense,  na honra da poboación francesa de Soloutré. Uns milleiros de anos antes e despois do ano 20 mil antes do hoxe e solapada ca primeira gran globalización cultural europea, – o denominado Gravetiense – xurde dalgún xeito o que debeu ser unha nova maneira de relacionarse e percibir o mundo. A brillantez  desta novidade cultural pode tirarse do virtuosismo e sofisticación do instrumental feito en pedra por estas comunidades que ocuparon o norte e leste da  península ibérica, nas zonas próximas á costa, e o sur da actual Francia. O dominio das técnicas do traballo da pedra para facer utensilios para á caza e demais actividades é abraiante, tanto que na nosa opinión esas persoas estiveron en disposición de facer do traballo lítico un arte cunha grande carga simbólica.

Xacemento de Domingo García, Segovia. Foto SAGA 2014

Xacemento de Domingo García, Segovia. Foto SAGA 2014

Para testar esa hipótese acudimos a aprender os rudimentos desta sofisticada técnica das mans dun dos grandes especialistas nestas habilidades: Juán Antonio Marín, un verdadeiro coñecedor do mundo paleolítico e especialmente no tocante ó traballo do sílex e a tecnoloxía relacionada con el.  Marín é un reputado experto deste tema e un referente de primeira orde para o coñecemento daquelas sociedades.

Sala de traballo solutrense. Foto SAGA 2014

Sala de traballo solutrense. Foto SAGA 2014

Cando soubemos do curso que este profesional ía impartir no excelente establecemento, segoviano El Descanso de los Lares, moi próximo a un importantísimo xacemento de gravados rupestres que inclúen obras solutrenses, aló nos fomos.

Xacemento de Domingo García, estudado polo colaborador da SAGA e arqueólogo do CSIC Manuel Santos Estévez. Foto SAGA 2014

Xacemento de Domingo García, estudado polo colaborador da SAGA e arqueólogo do CSIC Manuel Santos Estévez. Foto SAGA 2014

Quixemos pois, e tal como di Marín “experimentar para comprender”. Comprender algo do mundo simbólico daquela xente; a súa sofisticación ideolóxica manifestada no requintado das producións que chegaron até hoxe. O seu esplendor no medio dun dos intervalos mais duros do clima europeo. Fronte os desafíos extremos a cultura foi a solución.

Iñaki e Juán traballando na extración de láminas por presion sobre nucleo. Foto SAGA 2014

Iñaki e Juán traballando na extración de láminas por presion sobre nucleo. Foto SAGA 2014

En Galicia o xacemento de Valverde, preto de Monforte de Lemos está considerado unha mostra que, unha vez mais, relaciona a Galicia, e dende tempos moi remotos como vemos, co resto dos grandes contextos ideolóxicos  do continente. Un lugar dende o cal sobrevivir fronte á desolación glacial e contribuír a crear novos proxectos culturais.

Obras de Juan A. Marín. Foto SAGA 2014.

Obras de Juan A. Marín. Foto SAGA 2014.

Web de El Descanso de los Lares

http://segoviacasarural.es/?page_id=19

 

Web de Juan António Marín de Espinosa

http://tallarsilex.com/didactica/

 

O xacemento de Valverde, preto de Monforte de Lemos

http://e-spacio.uned.es/revistasuned/index.php/ETFI/article/view/5379

http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2880269&orden=239786&info=link

 


Vídeo

Homenaxe ó señor Lourenzo da Veronza.

Cámara e edición Pedro G. Losada. SAGA 2012.

Nove voltas arredor da capela de San Lourenzo. Esta é, claro está, unha homenaxe a toda a xente da Veronza, no concello de Carballeda de Avia, que durante xeracións teñen decidido seguir sendo eles mesmos e grazas a iso, todos os demais galegos sabemos un chisco mais quen somos.

Homenaxe da SAGA ó Señor Lourenzo, ” O Barbeiro” facedor de fachicos na Veronza. In memoriam, coa nosa admiración e respecto. fotografías Pedro G. Losada 2012

Prendendo o fachico

Prendendo o fachico

Cambiando o lume

Cambiando o lume

Dando a cheda

Dando a cheda

Portadoras do lume

Portadoras do lume

_MG_8195 Fachica

_MG_8414 feliciano filla

Co fachico ó lombo

Co fachico ó lombo

Tras da igrexa

Tras da igrexa

Prendendo outro

Prendendo outro

_MG_8404Fachico

_MG_8248 Xa orendeu

_MG_8320 EL co Fachico

_MG_8219 fachico tocacampana

_MG_8427 Prende fachico


Imaxe

Imaxes da II Xornada sobre Música Tradicional da SAGA. Danzas e Danzantes. Casa das Campás. Pontevedra 23 de maio de 2014.

Un ano máis as portas da Casa das Campás de Pontevedra, edificio que depende da Universidade de Vigo, abríronse para acoller esta máis que merecida homenaxe que, dende a Sociedade Antropolóxica Galega, SAGA, quixemos facer ós músicos e á música tradicional de Galiza. O noso agradecemento oficial ás institucións colaboradoras (Concellería de Cultura do concello de Pontevedra e Casa das Campás da Universidade de Vigo), ós participantes e a toda a xente que por aló se achegou. Mil primaveiras máis, tamén, para a música galega.

Este foi o programa.
https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/05/18/ii-xornada-sobre-musica-tradicional-danzas-e-danzantes/

A seguir, unha escolma de imaxes relacionadas. Escollan, por favor vostedes mesmos, a música que mellor lle poida acaer ás mesmas.

Oli Xiráldez, Miguel Sotelo e Antonio Vázquez durante as II xornadas da Música Tradicional da SAGA.

XMS11

Miguel Sotelo e Antonio Vázquez (esquerda)

XMS5jpg

Luis Prego (dereita) e os demais participantes na mesa.

XMS6

De dereita a esquerda: Luis Prego, Oli Xiráldez, Antonio Vázquez e Miguel SoteloXMS7

Oli XiráldezXMS8

 Oli Xiráldez interpreta á gaita a música da danza de espadas de Redondela.

XMS9

XMS4jpg

XMS3

Miguel Sotelo