"O blog da SAGA"

Artigos etiquetados “SAGA

D. ELoy Luís André: Un disidente; un solitario acontecido; un home visto na distancia.

SONY DSC

Programa:  https://www.bibliotecadeverin.es/?event=ciclo-adicado-a-d-eloy-luis-andre

Miguel Losada (SAGA)

Eloy Luís André (Mourazos, Verín, 1876 – Madrid 1935 ) é un xenial exuberante, un individuo excesivo e improbable que desbordou os límites da estreita canle pola que descorrían os tempos que lle tocou vivir. Naceu logo do tempo no que o romanticismo campou por toda Europa e pode que o seu individualismo e vontade de cargarse a si mesmo dun potencial intelectual e creativo fose unha expresión xenuína daquel movemento, unha de tantas, cas que se manifestou, neste caso, na Galicia e na comarca que el tanto defendeu. Un disidente; un solitario acontecido; un home visto na distancia. Así, coma un cometa que atravesa os ceos na noite, imparable, determinado e inalcanzable percibiu el o estupor que o seu paso polo panorama intelectual do seu tempo provocou.

“Para los del ’98, soy un disidente.Para los novecentistas, soy un solitario amargado. Para la nueva generación, un desconocido.”

foto 11_001

Escolleu vivir evidenciando o paradoxal do seu mundo, que é o noso, e con elo construíu unha ironía magnífica que interpela e cuestiona directamente a unha realidade inmisericorde  ̶ “Galicia, carne de tiranos”, escribirá, por exemplo  ̶  fronte a cal el sempre ofreceu o espello dunha alternativa ou variante, socialmente mellor e mais fértil.

Eloy Luís André foi un cidadán exemplar. Un individuo notable tanto pola súa traxectoria e determinación como polo seu compromiso político e social de ampla escala.

Mais pode que a principal conclusión deste modesto escrito e do esforzo expositivo que o acompaña neste mes de xuño e 2018, sexa o feito de que o protagonista da mostra siga podendo ser considerado, hoxe en día, un referente dunha caste de civismo xa case que amortizada pola sociedade “líquida” descrita polo gran pensador Zygmunt Bauman.

Leer a André significa exercer a rebeldía contra un activismo de sofá, en palabras de Bauman, mais que seguramente houbera podido asinar o catedrático verinés. Nas súas páxinas podemos ver algún dos grandes temas cos que o mundo contemporáneo haberá inda de loitar, como o significado económico da desigualdade social, ou se a inmensa riqueza duns poucos resulta beneficiosa ou non para os demais; o rol que a muller desenvolve no mundo ou sobre como o nepotismo e outras formas de corrupción resultan transversais á estrutura institucional dos estados contemporáneos.

Dende a súa condición de pensador outsider, aquel túzaro solitario e resentido, segundo percibiron os seus contemporáneos mais significados na cohorte de intelectuais do intre, André significa tamén unha extraordinaria oportunidade de pensar Galicia dende outros puntos de vista, menos agónicos – no sentido de enfrontamento – ou, cando menos, de aproveitar parte da perspectiva de André para atopar novas posibles solucións a vellos desafíos.

Tamén nisto a visión de André resulta produtiva, xa que o seu galeguismo e compromiso ideolóxico é un sistema aberto e integrador, moi afastado de solucións centrípetas e ideoloxicamente autárquicas. A firmeza dos postulados de André, a prol, por exemplo, da lingua galega e da cultura propia de Galicia non tenden a unha definición solipsista do vello reino – liquidado oficialmente pouco antes do seu nacemento e primeira infancia en Mourazos – e do seu significado cultural no contexto continental.

Europeísta, André moi posiblemente tería optado por unha definición da realidade europea como unha comunidade de Pobos, un contexto de diversidade unido polos comúns intereses das comunidades e persoas que habitan o vello solar dos e das europeas.

Por todo elo, e a partires doutras consideracións que inda poderán facerse ou matizarse e mesmo corrixirse a partires dunha mellor análise da súa obra, podemos concluír que Eloy Luís André é un pensador plenamente vixente e valioso, en primeiro lugar, para quen quixera seguir o proceloso traballo de pensarmos Galicia. Ademais, para calquera persoa interesada en comprender a orixe das deficiencias sociais que eivan a Galicia dentro do seu marco institucional a calquera escala.

Finalmente, pódese dicir que se trata dun autor oportuno. Tanto no sentido de axeitado á conxuntura convulsa da contemporaneidade, como da súa condición de agudo observador da sociedade do seu tempo; mais ca peculiaridade pouco frecuente de facelo ou situarse como un observador futuro, tal como demostra o que consideramos vixencia das súas reflexións e compromiso social derivado do feito de que escolleu pasar o traballo de escribir para que a sociedade poida avaliar as súas propostas. D. Eloy L. André merece cando menos o respecto debido a calquera que ofrece un esforzo sincero para axudar a construír un mundo mellor.

Advertisements

A SAGA nas Xornadas da Novela Histórica da Biblioteca Pública Municipal de Verín

CARTEL NOVELA HISTÓRICA (1)

Miguel Losada (SAGA)

O vehículo do mito é o relato e a literatura de tradición oral. En moitas ocasións facer novela histórica significa construír discurso a partires da equipaxe mítica vixente en cada contexto cultural nun intre concreto; mais outras veces ese traballo permite rescatar das fonduras da memoria algúns nódulos dunha realidade mítica que xa non circula de xeito cotiá. Poden ser apenas indicios da existencia daquelas narrativas, ou pode ser algún entre os mais consistentes da súa forma primordial, como a imaxe do Santo Graal.

Armas do reino de Galicia no Gran Carro Triunfal de Maximiliano I, realizado por Durero en 1515. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Reino_de_Galicia-kingdom_of_Galicia-Maximiliano.jpg

 

A erosión dos mitos é diferencial. Como acontece cas montañas, os materiais mais lenes van sendo obliterados polos axentes do tempo, coma o recorrido vento da historia. As demais vicisitudes, que calquera sociedade ou comunidade vai arrostrando, contribúen a facer faragullas do vello edificio, mais tamén acontece o proceso contrario cando algún vello relato ou parte del, inza dunha nova vida que o propaga a unha escala e cunha intensidade monumentais. Estes dous factores, son especialmente característicos da contemporaneidade. Iso que chamamos Sociedade da Información e as súas tecnoloxías. Se lle engadimos a ansia atávica que a humana xente posúe polo relato, polo discurso, teremos un panorama de exuberancia das historias contadas. Dunha banda pola magnitude que acadan, que con fenómenos como as redes sociais teñen medrado até formar unha selva de contidos; doutra, a gran diversidade de relatos en circulación baixo formatos e sistemas autónomos.

Este é o noso contexto actual, o da interacción incesante co relato nas inacabables ágoras virtuais ou non, dende os 140 caracteres até a cova prodixiosa da televisión ou o cinema, entre outros, nun mundo, o de hoxe, que nunca durme. O noso é tamén, pois, o contexto da circulación torrencial das narrativas, até enchoupar e asolagar calquera superficie socialmente construída e polo medio desta metáfora está a novela histórica como un fenómeno global, onde historias e mitos de calquera parte adquiren nova vida e sobrevoan o mundo axudando a darlle forma.

É por iso que para calquera cultura resulta hoxe fundamental construír discurso colectivo a partires de fontes de relato que poidan manexar. Colocando tamén parte dos seus contidos nas grandes correntes de consumo do gran discurso global. As sociedades ou comunidades que non sexan quen de situar –  “posicionar” sería hoxe o vocablo ó uso – os seus contidos deixaran de seren axentes activos no mundo contemporáneo. Deixarán de controlar, en boa medida, ó seu porvir e mesmo existencia.

Os e as novelistas da Historia son grandes creadores de visibilidade cultural. Existir en simbiose con seu traballo resulta de grande interese colectivo polas razóns expostas; e no caso de Galicia unha interacción que inda pode facerse moito mais dinámica e produtiva.

O ciclo do Santo Graal vai ser un dos temas mais importantes desta edición sobre a Novela Histórica. Tamén o van ser, entre outros, a construción do discurso histórico, a historiografía, e xa que logo da didáctica do discurso social;  a técnica e o oficio do escritor/a,  como persoa creadora de perspectiva colectiva; ou a relación entre o coñecemento establecido e o circulante, entre a ortodoxia e a disidencia, entre o consenso e o consenso inducido.

GaliceCharlesV

Fragmento da obra Pompas fúnebres del emperador Carlos V no que se representan os estandartes do Reino de Galicia. Autor: Jean e Lucas Doetecum (siglo XVI). Fonte: De Jean e Lucas Doetecum (séc. XVI) – Museum Plantin-Moretus-Stedelijk Prentenkabinet., Dominio público. https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=3875220

Para a SAGA constitúe unha honra colaborar xunto a grandes prescriptores/as sociais a escala global, ó reforzamento da vinculación de Galicia e da súa cultura cos grandes debates e fluxos culturais contemporáneos.


As Mariscadoras Galegas no cupón da ONCE.

Miguel Losada (SAGA)

En abril de 2018 a ONCE convocou un concurso fotográfico denominado VEO EVOLUCIÓN que tiña como obxectivo seleccionar imaxes para ilustrar con elas unha serie de cupóns que sairán ó público no outono deste ano e que conmemoran o 80 aniversario desta organización. Agora sabemos xa que a cultura galega vai estar presente como unha imaxe en 5.5 millóns de cupóns da ONCE.

A web www.veoevolucion.es servíu para o desenvolvemento e seguimento do proceso e nela poden verse as imaxes presentadas.

Grazas ó traballo fotográfico e de documentación realizado polo fotógrafo da SAGA Pedro G. Losada, a extraordinaria actividade das mariscadoras galegas e da Ría de Muros e Noia en particular, van ter un recoñecemento público que ben merecería ser moito maior dentro de Galicia tal e como expuxemos nunha entrada anterior ca que quixemos evidenciar o feito de que tanto o traballo do marisqueo a pe realizado polas mariscadoras galegas, como a contorna social e natural creada pola actividade das sucesivas xeracións habitantes desa parte da costa galega, teñen todos os atributos precisos para seren consideradas Paisaxe Cultural Patrimonio da Humanidade.

32260799_10204505551594675_9100888752212934656_o

Foto Gañadora. Maruxía no Testal. Pedro G. Losada

 

Berberecho da Ría de Muros e Noia.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/10/04/berberechos-da-ria-de-noia-unha-paisaxe-cultural-de-relevancia-mundial/

Dentro de Galicia hai outras realidades que ben merecerían e poderían tamén recibir tamén o mesmo recoñecemento internacional. Iso sería positivo se tal cousa servise para que non desaparecesen relacións tan singulares como as que a cultura galega ten establecido entre a Terra, o Mar e os Ceos. Lamentablemente é demasiado tarde para algunhas destas construcións sociais xa desaparecidas ou deterioradas até a súa desfiguración.

Fora de Galicia e en boa medida tamén dentro dela, o ancestral esforzo marisqueiro a pe, a súa importancia para o coñecemento da historia do poboamento da ecúmene, o seu significado antropolóxico a escala global, son  realidades fundamentalmente descoñecidas. O mesmo pode dicirse de outras actividades tanto en terra como no mar.

Agardamos que esta gran proxección e promoción exterior que pode ter agora o traballo das mariscadoras, axude a mellorar as súas condicións laborais e ó mantemento da actividade e da sociedade que a deseñou e á cal serve, como algo vivo e dinámico que garde a súa esencia e as conserve viables como actividade económica e xeito de vida dentro das adaptacións ó ritmo dos tempos.

Doutra banda e unha vez mais, como xa acontece en relación a outros temas galegos[1], un traballo esforzado e silente como este o do fotografo da SAGA, realizado en simbiose ca comunidade de mulleres marisqueiras, vai servir para resaltar e difundir a potencia plástica da cultura galega, a cal provén da autenticidade, honestidade e elegancia ca que se realiza tanto por parte do noso compañeiro como das mariscadoras galegas. Grandes parabéns para un e outras.

Cfr.

http://ecodiario.eleconomista.es/sociedad/noticias/9045043/04/18/El-concurso-veo-evolucion-de-la-once-invita-a-la-poblacion-a-plasmar-su-foto-en-cinco-millones-de-cupones.html

http://www.programapublicidad.com/la-once-crea-concurso-fotografico-poner-foto-cinco-millones-cupones/

http://www.lavanguardia.com/vida/20180403/442159084951/ponen-en-marcha-un-concurso-para-plasmar-fotografias-en-el-cupon-de-la-once.html

 

[1] https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/?s=mucem


Expedición Galega a Bruselas: Xogando á billarda diante do Parlamento Europeo.

Por Miguel Losada. Secretario SAGA

Imaxes © Pedro G. Losada SAGA. Agás indicadas.

Estes días temos estado algo ocupados en Bruxelas. A SAGA, dentro da expedición galega até esta cidade, solar do Parlamento e da Comisión Europeas, foi recibida por responsables desas institucións que foron casa da cultura galega por tres días. Explicamos aló que as industrias da cultura non deben ser confundidas ca substancia amniótica que é en realidade a Cultura, e que nutre a estas. Dependen unha da outra, e xuntas son mais que a suma das dúas.

cartel-facebook-e-demais-tentation-galego_1488x550

Cartáz do programa de chegada no formidable local de La Tentation.

Aló tivemos a oportunidade de escoitar o como e porqué do funcionamento destas entidades, de expor opinións, ter unha conciencia mais clara da nosa realidade como cultura dotada gran capacidade de expresión artística e cultural e que conta con profesionais de gran talento. A Comisión Europea, por medio de dous representantes, escoitou as nosas preguntas e respondeunas, malia que no de xeito satisfactorio. No Parlamento puidemos usar diferentes salas de reunión como lugares de traballo. A carga simbólica destes espazos, a posta en escena ou rito se se quere, e o formato que impón o ritmo da institución foron moi importantes para centrar as cuestións e aproveitarmos o tempo e a oportunidade.

Agradecemos, tanto á euro_deputada Lidia Senra como a todo o equipo de traballo deslocado ó aló, todas as xestións e o traballo de moderación dos debates, loxística e organización que resultaron moi proveitosos para a cultura galega, na nosa opinión.

Agora debemos afrontar a tarefa de consolidación das liñas de traballo que xurdiron deste evento. Colaborarmos para a redacción dunhas conclusións; aumentarmos a taxa de contactos entre asociacións de base, artistas, responsables de contidos relacionados ca nosa cultura, editoriais e calquera persoa ou entidade interesada na prosperidade colectiva galega.

Compre expresarmos, coido, que Galiza atesoura na súa cerna cultural todo aquilo que Europa precisa considerar se pretende camiñar cara a definición de si mesma como un axente de recoñecida lexitimidade e predicamento no contexto internacional.

A cultura galega garda versións insubstituíbles dos contidos comúns a tódolos pobos de Europa. Galiza non é unha singularidade ou anécdota cultural; é unha cultura plena e homologable ás demais do continente; a nosa equipaxe cultural, acrisolada na forxa da Historia, resulta imprescindible para a mellor comprensión da realidade conxunta da familia europea. O noso é valioso non por privativo dos galegos e galegas, mais si por manter e achegar á sinfonía compartida de contidos que dan conta dunha realidade colectiva que sería moito mais pobre e inintelixible na historia sen o concurso de Galiza.

Compre, pois, facermos o que no se ten feito: deseñarmos e aplicar unha didáctica ó respecto. Unha que sexa quen de transmitir o que foi furtado do panorama comunitario e estatal, como é a realidade de que Galiza posúe a capacidade de enriquecer de xeito senlleiro o panorama da identidade dos pobos de Europa.

 

A nosa produción cultural depende, para ser nosa, de que xurda desa complexa e inveterada equipaxe cultural que mencionei antes. Axudar, dende as institucións comunitarias, a facer factible o desenvolvemento desta produción implica, pola nosa parte como sociedade, o compromiso, deber e conveniencia, de coñecer e gastar os nosos propios contidos.

Moitos son os exemplos que ilustran o feito de que Galiza é o solar dunha paisaxe cultural de estrutura tan relicta e xenuína como potente, mais posta ó día polas sucesivas xeracións de traballadores e traballadoras galegas. Nada como unha potente tradición para asentar sobre ela unha sociedade innovadora e moderna. Compre restituírmos esa conexión entre o ter sido e o querer sermos. Galiza pode ser, en Europa, o escenario idóneo, ou un deles, da posta en práctica da re_fundación das estruturas comunitarias baseada na necesaria definición dun marco identitario e cultural, xa que logo, común. A explicitación deste compromiso por parte da sociedade galega, a defensa na nosa identidade como cultura, engrandece e capitaliza culturalmente ó contexto europeo.

Foi o gran valedor desta idea, o filósofo Johann Gottfried Herder, que xa no XVIII proclamaba que cada Pobo posuía de seu un motor interno para o seu desenvolvemento. Herder acuñou a idea de cultura que manexamos hoxe en día. Para Herder, os pobos forman parte do conxunto da diversidade humana. A maneira de ser de cada pobo, a súa diversidade, engrandece ó xénero humano. Tamén ó contexto europeo. O mérito de cada Pobo deriva da súa capacidade para expresarse con voz propia nun contexto coral. Esa voz, esas singulares capacidades de expresión constituirían o que agora denominamos cultura. Herder sería hoxe un crítico da Globalización e, seguramente, un activista da diversidade cultural mundial baseada no diálogo entre Pobos. A defensa pois da identidade de Galicia no contexto europeo, reforza á de Europa xa que todo o que nos fai galegos fainos europeos na medida de que boa parte diso que é sermos Europeos xurde en Galicia:

Nodo fundamental das primeiras arquitecturas monumentais europeas; o espazo euro_atlántico de intercambios da idade do bronce; o gran urbanismo protohistórico; o primeiro estado medieval no continente; a nación que no século IV deu simultaneamente un emperador, (Magno Clemente Máximo) un papa,( Dámaso)  un reformador social a escala continental,(Prisciliano) etc; o referente ideolóxico místico baixomedieval, o camiño pan_europeo de Compostela; o desenvolvemento dunha literatura, unha lírica, unha música, a creación dunha especial relación co sector primario, simbiose entre un pobo e a terra que terman cadaquén do outro. Nai dunha lingua falada, cas súas versións, por todo o mundo. O perfeccionamento de modelos populares de explotación da Gandería, agricultura e pesca; A capacidade en definitiva de ter resistido, até hoxe, os potentes ataques a todas estas realidades e outras enumerables.

Mais todo isto non é evidente, nin nas institucións europeas, nin entre todos os axentes culturais e sociais Galegos, nin na sociedade galega no seu conxunto, e moito menos nas instancias administrativas de Galiza onde mesmo nin a lingua é un valor absoluto. Insistimos, pois na necesidade dun deseño didáctico proxectable cara as institucións comunitarias mais tamén reversible e viable como predicado interno.

https://www.facebook.com/SOS-Arte-Rupestre-Galega-877792378989242/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/03/18/a-saga-e-o-museo-das-civilizacions-de-europa-e-o-mediterraneo-dende-o-26-de-marzo-ate-o-4-de-agosto-de-2014/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/10/04/berberechos-da-ria-de-noia-unha-paisaxe-cultural-de-relevancia-mundial/

Galería de imaxes © Miguel Losada – SAGA. Alonso, Quintía e Losada cos compañeiros: Xurxo C. de A Citania Arqueoloxía e con M. Miranda e M. Vizoso de Mariña Patrimonio no país de Tintín. Xogando á Billarda diante do parlamento Europeo o 7 novembro de 2016 grazas á xente da Asociación Xotramu de Muimenta, Lugo e a toda a expedición galega.

O asunto na prensa e medios.

http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/42932-delegacion-reivindica-papel-cultura-galega-europa

http://www.lavozdegalicia.es/noticia/coruna/2016/12/09/sector-cultural-gallego-denuncia-bruselas-marginacion-precariedad/0003_201612H9P39992.htm

http://ageuropa.gal/unha-delegacion-de-65-persoas-da-cultura-galega-viaxa-a-bruxelas-para-facer-visible-a-situacion-do-sector/

http://baiaedicions.net/editorial/preparadas-para-reclamar-o-desenvolvemento-da-lei-do-libro/

Evento na Tentation:

https://www.facebook.com/hashtag/europacapitalgaliza?source=feed_text&story_id=983745768397422&pnref=story

Unha xuntanza histórica polas posibilidades que abre a novos xeitos de colaboración e de establecemento dunha rede de axudas mutuas e contactos que fagan mais sólido o panorama da xestión e creación de contidos en Galicia. Finalmente, rematamos cun comezo. Un punto de inflexión cara á mellora substantiva na xestión colectiva e descentralizada dos contidos galegos. Un incremento nos intercambios e colaboracións orientado a crear mais valor engadido na produción cultural galega actual e, como consecuencia disto, reducirmos as feblezas que lastran a vivencia, produción e consumo da cultura galega en todas as súas manifestacións tanto fora como dentro do país. Nos encetamos, pois, este regreso á Terra con esta proposta para seguirmos o diálogo e dar quenda de intervencións neste sentido. Fale quen teña que dicir.


Catálogo de produtos editoriais da SAGA

Miguel Losada: Secretario SAGA, editor, redactor.

Unha das actividades que mais caracterizan á Sociedade Antropolóxica Galega SAGA é a da produción editorial. Dende as súas orixes, esta entidade considerou unha misión de gran importancia a da divulgación dos contidos propios da cultura galega mediante o deseño dun sistema de xeración de publicacións que puideran dar conta da potencia e complexidade da equipaxe cultural propia de galegos e galegas.

Eis agora unha ollada atrás cara este esforzo colectivo, no que compre pola nosa parte agradecer a todas e cada unha das persoas que teñen escrito para as nosas cabeceiras o seu esforzo e xenerosidade que teñen feito posible este traballo de maquetación do compañeiro Miguel Alonso. Agrademos e felicitamos tamén ó resto do equipo da SAGA, e resto de colaboradores pola súa entrega e traballo, moito traballo, abofé, a prol dun futuro para a cultura de Galicia.

Estaremos atentos a tódolos pedidos ó respecto destas publicacións que, como sempre, poden adquirirse nuna serie de establecementos que actualizamos periódicamente e tamén mediante solicitude dirixida ó correo indicado mais abaixo. Algunhas destas publicacións xa están esgotadas. Nomeadamente, as mais antigas. Quen teña verdadeiro interese, xa sabe o que debe facer. En calquera caso, respostaremos o antes posible e tomaremos nota das peticións recibidas por se chegara o caso de reeditar algunha delas debido á demanda acumulada.

Mercar e colaborar así co noso obxectivo como institución. Regalar e/ou regalarse cultura galega neste nadal. Ogallá chegara a ser un tópico no que nos poideramos participar.

infosaga@antropoloxiagalega.org

catalogo_produccions_saga


San Xonás patrón putativo do entroido. Actividades da SAGA no Entroido 2016

 

Miguel Losada SAGA

Como cada ano, dende que existe a SAGA, as actividades anuais desta entidade relacionadas co Entroido son varias e diversas. A xeito, apenas, de breve memoria ó respecto podemos indicar agora as tres edicicións das Xornadas do Entroido da SAGA, das que imos publicando as correspondentes atas,  e que vimos celebrando en Pontevedra. As deste ano van ser as IV que organizamos e delas daremos conta cumprida.

Temos tamén no noso haber varias intervencións con carácter divulgativo como as realizadas na Universidade Nova de Lisboa, na Facultade de Letras do País Vasco, a participación nun especial do coñecido programa da TVG “Alalá”, numerosas intervencións en programas de varias emisoras do panorama da radiodifusión galega, a colaboración e participación directa no Festival da Máscara Ibérica que se ben celebrando en Lisboa dende hai dez anos, a implicación co xurdimento e divulgación da Mascarada Ibérica de Viana do Bolo e Vilariño de Conso, a colaboración decisiva con institucións e entidades de ámbito europeo como o Museo das civilizacións de Europa e do Mediterráneo (MuCEM ) con sé en Marsella – Francia – ou co Museo da Máscara de Binche en Bélxica; ou as moitas charlas e presentacións que co gallo do Entroido tivemos a honra de compartir con xentes de toda Galicia.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/03/04/as-iii-xornadas-do-entroido-da-saga-en-imaxes/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2013/05/06/imaxes-da-conferencia-na-universidade-nova-de-lisboa-e-da-presentacion-no-centro-galego-de-lisboa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/?s=MuCEM

 

Non podemos esquecer o traballo de documentación gráfica e fotográfica dos compañeiros da SAGA, grandes artistas en cadansúa disciplina, como son Paco Sutil, no seu labor a prol de proxectos de recuperación do Entroido de Marcón en Pontevedra,  ou Pedro G. Losada no seu impresionante traballo fotográfico, internacionalmente recoñecido, que está a crear un valiosísimo arquivo dun dos nosos mais senlleiros acenos culturais como é o Entroido. Cada ano imos recollendo audios e videos como os que divulgaremos a seguír do entroido 2016. Fiquen atentos, se lles parece.

12615405_1004705612940516_3966234529866373972_o

Falando, xunto co compañeiro investigador Rdgz. Cruz, da Figura do Cigarrón na Biblioteca Pública Municipal de Verín o 26 de Xaneiro de 2016

12622570_1004705726273838_2658496796523996923_o

Os veciños dando sentido á súa biblioteca. Que conste o noso agradecemento

Así as cousas, o feito de que nestes días teñamos participado en actividades como a organizada pola Biblioteca Pública de Verín, ou nas que participaremos nestes días vindeiros, non deixa de ser, tamén, un sinal de identidade para a SAGA.

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2016/01/28/a-saga-nas-i-xornadas-do-entroido-da-asoc-etnogafica-a-merdeira/

Non por nada algúns de nos xa estabamos facendo divulgación neste sentido hai mais de quince anos, cando a SAGA malia non existir, abroiaba xa no noso maxín. As máscaras de Pan, feitas con fariña auga e papel, recuperadas da memoria como proposta de conexión entre a infancia antiga e a vellez nova a prol da identidade local, foron xa en febreiro de 2001, protagonistas dun obradoiro que anunciabamos con estas palabras que inda hoxe podemos subscribir:

“ Obradoiro de Máscaras do Antroido:

Centro Comarcal Terras de Trives 3, 4 – 10 e 11 de febreiro de 2001

Confeccionar mascaras do antroido aprendendo a facelas cas mans, empregando un método frugal de auga, fariña, papel e pouco mais, significa conectármonos directametne ca mesma realidade interior que permite creacións como a literatura ou a pintura. É dicir, ese nivel de conciencia que denominamos sensibilidade. O feitureiro de máscaras traballa pois consigo mesmo como materia prima fundamental, forxando no lume da imaxinación os elementos que lle permitan, ó cabo, mudar nun ser diferente e transitorio. O proceso de construción é deste xeito un acto íntimo, persoal e intransferible xa que sería unha mágoa que outros nos substituíran imaxinando por nos, sentindo por nos…Que cada quen compoña a súa personaxe e que o guión sexa, como moito, só un resultado.

Miguel Losada. A Pobra de Trives Antroido de 2001”

Unha exposición fotográfica de imaxes capturadas por Pedro, o fotógrafo da SAGA, no Entroido do ano anterior  completaban un programa que daquela pechamos o 14 de marzo seguinte. Case podería ser calquera programa da SAGA hoxe en día.

Coidamos que actualmente, aquela mensaxe inda é pertinente, e por iso permitímonos lembrala, reciclala, como a nosa proposta para o Entroido de 2016. Suxerimos vivir cada un cadanseu Entroido, en cadansúa localidade de referencia, neste sentido visitar outros entroidos é algo recomendable, mais compre facelo mediante o expediente de implicarse neles, seren cómplices en todo intre, no canto de consumir entroidos coma se foran produtos. É apenas unha recomendación, a nosa para este ano en curso e vindeiros. O Entroido está integrado por intres horizontais, colectivos e descentralizados antes que por horarios verticais e organizados. Somentes se ve o Entroido cando se está dentro del por iso o seu patrón é – ben puidera selo – san Xonás.

Nos vindeiros días, os da SAGA sairemos de Entroido, pois, e tamén falaremos del en varios sitios, como xa fixemos este pasado 30 de Xaneiro nas I Xornadas do entroido da Asociación Etnográfica a Merdeira; en Radio Arzúa; no programa Zig-Zag diario da TVG, ou o faremos inda no programa A Tarde da RTVG na tarde do martes de entroido ou o vindeiro día 16 de Febreiro no IES de Allariz.

 


A II Mascarada Ibérica en imaxes.

Primeiro avance da II Mascarada Ibérica en imaxes. Haberá mais.

O Cazador de imaxes da SAGA seica apañou un bo feixe de documentos cos que queremos axudar a poñer de manifesto a importancia cultural deste gran evento que foi posible, outra vez, grazas ó extraordinario esforzo organizador da xente de Viana do Bolo e de Vilariño de Conso e dos bos amigos que foron gañando, co tempo e bo facer, por boa parte da península.

O oriente galego é un claro referente continental, cando menos, nesta materia, xa que proporciona contidos culturais que falan do fenómeno humano en conxunto. Por elo, eses contidos e a súa autenticidade resultan apreciados e considerados relevantes por persoas e entidades dotadas dunha repercusión global.

Dende a SAGA, a nosa mais ampla felicitación a todos e todas elas. Agradecidos por manter vivo, para todos, o Entroido Galego.

 

 

 


II Mascarada Ibérica nas vilas de Viana do Bolo e de Vilariño de Conso

Miguel Losada, Secretario SAGA, Sociedade Antropolóxica Galega.

O vindeiro fin de semana dos días 16 e 17 deste mes de xaneiro terá lugar a II mascarada Ibérica nas vilas de Viana do Bolo e de Vilariño de Conso, no montañoso oriente ourensán. Desta vola está prevista a presenza de numerosos entroidos de todo o norte peninsular e inda mais aló como se pode apreciar no cartaz anunciador do evento.

CartazIIMascaradaIbérica

O entroido galego ten acadado unha notoriedade extraordinaria fora de Galicia, protagonizando nos dous últimos anos algunha das mais importantes exposicións e ciclos de actividades relacionadas que se teñen dado en lugares do vello continente como o MuCEM, Museo das Civilizacións de Europa e do Mediterráneo, sito en Marsella ou o Museo da Mascara da cidade belga de Binche. Malia iso, os folións e entroidos galegos non atoparon, en Galicia, interlocutores oficiais que comprendesen a importancia e conveniencia de estar presentes como cultura diferenciada e activa, aló onde paradoxalmente estaba sendo reclamada a intervención galega como un elemento fundamental para a comprensión da realidade cultural de todos os europeos. Sen axudas oficiais, nos casos citados, a presenza dos contidos galegos, proporcionados basicamente pola SAGA, Sociedade Antropolóxica Galega, tivo o respaldo da autenticidade e a calidade da nosa cultura galega.

PedroMUcem

Con esta II Mascarada ibérica, preténdese crear un espazo de encontro – aberto ó público, participante e cómplice –  para as persoas e comunidades que manteñen vivo o pulo dunha das mais senlleiras manifestacións culturais que inda poden ser vividas no vello continente. Un verdadeiro foro ou seminario práctico do que significa o entroido, e que ó revés do que adoita ser, está deseñado para o intercambio de ideas, experiencias e realidades. Todo elo co gallo de que, ó regreso de cadaquén a cadanseu lugar de orixe, poida afondar nos seu propios contidos contando con remudados elementos de xuízo para determinar as beiras da senda autenticidade, a única que paga a pena percorrer cando falamos de cultura.

Solo o gran esforzo colectivo, a forza e a paixón na defensa da cultura tradicional destas xentes e comunidades implicadas, organizadores e participantes, pode explicar que nesta fin de semana se poida chegar a celebrar un acto como este. Diante de toda esta xente, cando menos nos, na SAGA, tiramos o sombreiro e aprendemos.

Referencias

https://sociedadeantropoloxicagalega.files.wordpress.com/2015/03/capa-actas-entrudo-ii-acoplada.jpg

http://www.antropoloxiagalega.org/index.php/publicacions/actas/item/207-i-xornadas-sobre-o-entroido-de-galiza

http://www.galiciaconfidencial.com/noticia/17743-congreso-entroidos-galegos

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/01/09/a-saga-aporta-parte-dos-seus-fondos-documentais-para-unha-exposicion-do-mucem-o-museo-das-civilizacions-de-europa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/03/18/a-saga-e-o-museo-das-civilizacions-de-europa-e-o-mediterraneo-dende-o-26-de-marzo-ate-o-4-de-agosto-de-2014/

http://www.mucem.org/es/node/3396

http://www.exponaute.com/expositions/9069-le-monde-a-l-envers/

Dossier de prensa

http://www.mucem.org/sites/default/files/mucem_dp_light_le_monde_fr.pdf

 

Parte do traballo da SAGA a prol do entroido e a cultura galega

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/01/07/i-mascarada-iberica-viana-do-bolo-vilarino-de-conso-dia-17-e-18-xaneiro-2015/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/01/20/a-saga-na-primeira-edicion-da-mascarada-iberica-en-viana-do-bolo-e-vilarino-de-conso-2015/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2014/05/14/chantados-no-fulion-de-viana-do-bolo-sangue-suor-e-gloria-en-lisboa/

https://sociedadeantropoloxicagalega.wordpress.com/2015/03/02/iii-xornadas-do-entroido-da-saga-mison-cumprida/

https://www.facebook.com/pedro.g.losada/photos_albums

https://www.facebook.com/pedro.g.losada/media_set?set=a.10200106002848706.1073741868.1709266045&type=3

 

 A relación de grupos participantes na II Mascarada Ibérica 2016 é a seguinte.

Asociación Xuntos Polo Fulión, de Vilariño de Conso, Ourense

Troteiros de Bande, de Ourense

Fulións Rurais de Viana do Bolo Ourense

Entroido Ribeirao de Santiago de Arriba, Chantada, Lugo

Fulión de Buxán,  dende O Bolo, Ourense

Vellarrón do Riós  Ourense

Fulións As Carrelas, Viana do Bolo Ourense

Caretos de Parada,  dende Portugal

Fulión  a Mourela para Acá, de Manzaneda Ourense

Los Jurrus, dende Alija del Infantado en León

O Fulión Alternativo de Viana do Bolo, Ourense

Os Sidros de Valdesoto, en Asturies

O Fulión do Casco Vello, de Viana do Bolo, en Ourense

Os caretos de Lazarím en Portugal

Os Peliqueiros e o Parranfón de Campobecerros, Ourense

La Talanquera y Visparra de San Martín de Castañeda, Sanabria, en Zamora.

Antruido Pare, dende Piasca en Cantabria

A Visparra e A Talanqueira dende Vigo de Sanabria, Zamora

O fulión de Marmentelos de Vilariño de Conso en Ourense.

 

A II Mascarada Ibérica en Viana do Bolo xurde para ser un encontro de traxes, entroidos, colectivos e comunidades eminentemente rurais do norte e noroeste peninsular. É por elo que mais que cunha dimensión “promocional” este evento nace co gallo de proporcionar un espazo de encontro onde se dean as condicións para que as diferentes comunidades presentes poidan facer unha lectura mais ampla do seu propio contexto local. Que poidan entender, en definitiva, que cada unha destas manifestacións culturais forma parte dun discurso meirande do que fan unha parte esencial para a comprensión da totalidade do fenómeno.

Con esta acción pretendemos tamén expresar que  o feito de que o espectáculo forme parte do Entroido non implica que o Entroido teña que estar ó servizo do espectáculo, senón que cumpre unha función social moi importante dentro da comunidade que o mantén. O Entroido, ou sexa, cada versión tradicional materializada cada ano en cadanseu lugar de orixe, debe actuar dentro dun contexto coherente no que se poidan representar a si mesmos, en lugar de participar ó servizo doutros intereses, xa sexan turísticos ou outros.

Consideramos que o Entroido tradicional sempre está ou debera estar, á procura da autenticidade, antes que na procura da “promoción”. Cando teimamos a prol da primeira, de seguro, que a segunda ha chegar como lle chega á calquera contido de calidade.

O Entroido é un recurso, si, o cal non significa se sexa un produto comercializable directamente no mercado de consumo de contidos, tan característico da nosa época. Disocialo do seu contexto cultural e do seu factor de escala, sempre local, significa afastarse da autenticidade e da conexión ca equipaxe cultural que o fai posible. No Entroido, en definitiva, compre escoller entre “consumilo” ou vivilo e celebralo. Postos a falar en termos de produtos e consumo, ó Entroido, como creación de gran calidade, convenlle unha distribución de “ciclo curto”: a consumir en tempada no lugar de orixe e produción.

O ciclo do Entroido tradicional, é moi amplo. Practicamente á metade do ano, toda a etapa da invernía, está ou estaba, condicionada polos preparativos e as consecuencias da celebración. Todo este “modo operativo Entroido” tan recoñecible dende dentro das comunidades rurais onde inda estea plenamente operativa esta realidade, vai incrementando o seu ritmo, a implicación e a complicidade colectiva até chegar a diversos clímax que varían dependendo das localidades en cuestión. Dende sempre, un dos ciclos ou tempos internos do Entroido galego, ten sido os das visitas selectivas entre parroquias ou comunidades. Sempre dentro dunha estrita orde, atendendo a inmemoriais regras de etiqueta que pautan e acoutan o que debe ser, o que pode ser, o que resulta admisible ou non.

A actualidade global e instantánea ten creado novas relacións de vecindade e “amizade”. O Entroido tradicional está a redimensionar estas visitas fronte ós desafíos deste novo paradigma. Por elo a II Mascarada Ibérica quere ser tamén unha reacción positiva de adaptación ós tempos. Como de feito, sempre ten acontecido co Entroido, motivo polo cal puido superar abismos de séculos e atrancos para chegar, con tanto pulo coma nos mellores tempos, ate nos.

Contrariamente ó que adoita difundirse, o Entroido tradicional nunca é anomía, caos ou delirio colectivo. Todo o contrario, trátase en realidade dunha sucesión ritual de actitudes míticas, lendarias ou imaxinadas en base ó bagaxe proporcionado polo transfundo dos séculos. Non se trata, pois, dun “intre” profano que pausa  a orde común, senón da presenza no tempo actual dunha sacralidade diferente, alternativa, e que inda se postula a si mesma como un modelo factible de relación co cosmos. Un modelo no que os seres humanos somos suxeitos nun mundo de outros suxeitos e realidades, un modelo afastado do etnocentrismo e no cal o mundo recreado ten a propiedade de enchoupar ós actores. O imaxinario íntimo da comunidade cobra vida, ou se se quere forma transitoria – como acontece con todo na existencia-  mediante a posta en acción do corpo como ferramenta inmediata e total.

O Entroido é unha épica paneuropea e teatral xa que constitúe un verdadeiro ciclo narrativo.  En tanto que  sucesión ordenada de acontecementos  integrados dentro dun mesma actividade ou contexto, o Entroido expresa unha ideoloxía entendida como unha particular visión do mundo. O real e o fantástico mestúranse co imaxinario e ca complicidade colectiva que se manifesta, no espazo e no tempo, como unha realidade superdotada ou como unha hiperrealidade, a veces. Neste sentido, o Entroido permite reflexionarmos sobre que é o que consideramos real, especialmente nun mundo coma o noso, ateigado de información polarizada pola acción dos medios. Neste contexto, o Entroido acude ó rescate do cerne que nos fai humanos dándonos a oportunidade de apreciar que iso que chamamos, que calquera en calquera circunstancia pode chamar, realidade, é apenas un caso particular condicionado polo fenómeno da “Cultura”.

No Entroido atopamos heroes magnificados e tamén personaxes difusos que non acadan definición – sempre provisional –  mais que cando son asumidos por  actores transformados que simulan seren público.

O Entroido – ó contrario que acontece na abafante postmodernidade –  non crea réplicas da realidade, senón que crea as condicións que fan visibles un conxunto de ideas  pertencentes a outra realidade. Seguindo a Paul Klee na súa obra “Confesión Creativa” (1920) podemos dicir que a arte non reproduce o que xa está á vista, senón que realiza, ou materializa,  aquilo que podemos ver. Faino visible, en palabras do pintor suízo. Igual que a arte para o mestre da Bauhaus, o Entroido constrúe a súa propia realidade invocando e dando forma a ideas “superiores” do imaxinario colectivo, unha rexión onde o corpo adoita estar na área central do rito. Baixo os focos. Que pode chegar a estar dentro do radio de acción da imaxinación popular? De que caste é a relación entre o extraordinario e o cotián? A estas e outras cuestións tenta dar xeito o Entroido, empregando para elo un código que xa non entendemos, mais que si comprendemos dun xeito semellante ó que acontece cunha canción da que gozamos malia materializarse nun idioma que non coñecemos.


a SAGA na mellor Biblioteca Pública de Galicia

Este vindeiro día 21 de Outubro e para ir entrando en situación, falaremos da morte, as ánimas e os defuntos na cultura galega. E será nun foro moi ben querido por nos, nada menos que na mellor biblioteca pública de Galicia, a Biblioteca Pública Municipal de Verín.

cartel-actividades-mes-outu

Pode que semellante afirmación resulte sorprendente para algúns, mais baséase no feito de que existe unha convocatoria á que concorren bibliotecas de todo o estado para optar a uns premios consistentes en lotes de libros. Trátase do Premio María Moliner de animación á lectura. Dende 2008, a B.P.M. de Verín leva gañando lotes que melloran os seus fondos bibliográficos cada ano. Este feito sitúa a esta biblioteca entre as 250 mellores de todo o estado. Mais vimos de saber que, en realidade, a B.P.M. de Verín acadou 96 puntos de 100 posibles despois do cómputo do méritos aportados. Isto significa que é a mellor puntuada de Galicia e a décima mellor do estado.

Un exemplo da dinámica desta biblioteca neste resumo de actividades de 2015, en curso pois, onde teremos a honra, e a responsabilidade, de intervir cun tema clásico despois da charla do prestixioso antropólogo galego Manuel Mandianes.

Tamén neste ano tivemos a honra de presentar nesta tribuna ó libro do filólogo Miguel Moreira “Contra a morte das linguas: o caso do Galego” ou a publicación da SAGA “ O uso simbólico do Cuarzo na cultura galega” de Rafael Quintía.

Todo elo en http://www.bibliotecadeverin.es/?page_id=457

O traballo dos seus responsables – parabéns Aurora e Vicente – e o esforzo de todas as persoas voluntarias que colaboran ca B.P.M. de Verín son as claves dun éxito que queremos contribuír a divulgar en xusto agradecemento á axuda que esta institución sempre nos ten prestado á hora de facer divulgación dos contidos da SAGA, prestando ós seus espazos públicos para as nosas intervencións e tendo a ben dispoñer das nosas edicións nun estante intitulado “Sociedade Antropolóxica Galega SAGA”.

Eis o sitio da B.P.M. de Verín

http://www.bibliotecadeverin.es/

E unha mención especial para todas as persoas usuarias e ás que exercen o voluntariado nesta biblioteca. Parabéns e o noso respecto vai para todas elas.

http://www.bibliotecadeverin.es/?gallery=voluntaris

Ganadores por puntuación_001fachada5


Albión Galaica. Unha viaxe de regreso polas antigüidades e tradicións de Gales e Inglaterra.

capa albion galaica_001

Cando no inverno do ano 2013 visitamos a Illa da Gran Bretaña non estaba no noso alvo tanto tender unha ponte como mais ben percorrer a que outros tenderan xa nun pasado remoto.
Sabemos que os camiños volven ó mato do que saíron cando deixan de seren honrados polos que amasan cos pes as súas paisaxes. Cegos os camiños, xa non habería perspectivas, referentes ou diversidade e ficaría instaurado un mundo, ominoso, de verdades absolutas e sen matices.
É por elo que a nosa viaxe á Illa pretendeu ser unha a prol das verdades relativas, abertas, diferentes das pechadas sobre si mesmas, aquelas, pois, que teñen unha natureza poliédrica e, xa que logo, o poder de establecer viortos con outras dentro de cadanseu contexto.
Este libro quere botar un guizo para manter acesa a lapa da aventura. Inclue debuxos tomados das notas de campo e de gabinete, imaxes sobre o terreo e impresións tiradas das notas que atesoura o viaxeiro curioso. Esta acción editorial quere ser en si mesma tanto unha mensaxe como un factor de escala e acto de coherencia formal para unha obra que quere interpelar dende o mesmo plano que calquera persoa pode empregar para leela ou libremente como guizo en si mesma, para prender ó seu xeito e se así cumprise, calquera lapa ventureira.

Con esta viaxe encetamos unha liña de traballo que poderiamos sintetizar en algo así como “afirmación e importancia do propio en función de que o compartimos cos demais”. Se estes tamén posúen unha versión instalada dos “nosos” contidos e a consideran valiosa, entendemos que iso mesmo reforza o valor daquelo que nos caracteriza xa que, así, forma parte dunha diversidade da que é unha peza fundamental para entender a totalidade. Se os pobos dos paises de Europa foran xuntos de merenda, malia que cumprise unha boa aira, e todos levaran algo propio, característico de cada un; se nesa festa todos contasen contos e tocasen música, quen se sentiría alleo?

Este libro quere botar un guizo para manter acesa a lapa da aventura. Inclue debuxos tomados das notas de campo e de gabinete, imaxes sobre o terreo e impresións tiradas das notas que atesoura o viaxeiro curioso. Esta acción editorial quere ser en si mesma tanto unha mensaxe como un factor de escala e acto de coherencia formal para unha obra que quere interpelar dende o mesmo plano que calquera persoa pode empregar para leela ou libremente como guizo en si mesma, para prender ó seu xeito e se así cumprise, calquera lapa ventureira.

En breve anunciaremos as datas e lugares das vindeiras presentacións desta obra do compañeiro da SAGA, Miguel Losada.

Como exemplo dos contidos, e tono xeral desta obra, Eis un anaco dun dos capítulos da mesma.

” Outro caso moi interesante e practicamente descoñecido é o do lugar coñecido como “ A Igrexiña dos Mouros” na parroquia de Cabreiroá, no Concello de Verín. Este enigmático lugar está moi preto, do nacente das famosas augas minero medicinais. A tradición local, certificada pola denominación que lle ten atribuído, relaciona esta estrutura non investigada cun contexto cutual a través da palabra “igrexiña”. O mesmo micro topónimo indica a escuridade e antigüidade que agachan as orixes da edificación predicando dela que é “dos mouros”.

A forma que revela a imaxe dixital, e o extraordinario contexto doutros restos que fican na contorna mais inmediata, levan a pensar que se cadra pode haber unha relación entre o significado da “Igrexiña do Mouros” e o significado doutros xacementos estudados na Gran Bretaña.

O Templo a Coventina, a carón do Muro de Adriano, e a planta do enigmático edificio á beira dos nacentes de Cabreiroá, Verín.

O Templo a Coventina, a carón do Muro de Adriano, e a planta do enigmático edificio á beira dos nacentes de Cabreiroá, Verín. Debuxo SAGA e imaxe a partires dunha de Elixo Vieites.

Seguindo neste punto as investigacións de Díez de Velasco[1], sobre o tema da auga e a relixión, ou da teoloxía termal, na súa propia denominación, podemos dicir que dado que por todo o continente existiu un culto ás divindades dos nacentes termais é moi probable que nunha fonte tan importante como a de Cabreiroá  puidera ter existido un culto semellante ó testemuñado polos achados e datos verificados noutros lugares.

Neste sentido, a deidade COHVETENA aparece na zona galaica. Téñense atopado aras[2] dedicadas a ela no “Agro dos Curveiros” na parroquia de Parga, Friol, Lugo, e tamén en Santa Cruz de Loio Paradela, Lugo. O interesante do caso é que os achados galaicos puideron ser relacionados co culto acuático –culto ás Ninfas-  cando os traballos de Monteagudo e Lambrino a mediados do século XX, completan o seu contexto cos achados británicos, onde á mesma entidade esencial aparece de-nominada como COVENTINA, CONVETI(NAE), ou COVONTINE, entre outras variantes. Efectivamente, nun sitio concreto do norte da illa, no Muro de Adriano, en Carrawburgh na estación Brocolitia, apareceron catorce inscricións desta clase. En palabras de Diez de Velasco sobre o significado da relación entre as dúas zonas:

“La importación a la zona galaica en época romana de una divinidad indígena britana por parte de soldados hispanos que hubiesen servido en el Muro de Adriano no parece una actuación lógica. El préstamo religioso suele cumplir funciones sociológicas como la de identificación que limitan las posibilidades de elección restringiendo el ámbito de la piedad personal”

 O autor explica á seguir como o mais probable e admisible e que:

 “la única explicación para la presencia del mismo teónimo (aunque con disparidad de grafías) provendría de una identidad prerromana de los pobladores de ambos territorios”.

 Esta hipótese deriva de feitos como o de que  os galaicos tiñan un sobrado elenco de dioses locales (Sic.) ós que recorrer; tamén de que á grafía do nome da divindade varía un pouco, tal como faría unha variante cultural respecto de outra e tal como NON faría un empréstito relixioso; ademais, se se tratase dun síntoma mais do proceso xeral de aculturación, aqueles indíxenas, postos a incorporar unha deidade, probablemente terían adoptado unha que fose romana en lugar daquela pertencente a outra cosmovisión alóctona e non dominante mais aló do seu ámbito. Tamén neste sentido, compre ter en conta que as manifestacións publicas dun culto, como son estas de Lugo, cumpren unha función social que non poderían asumir mediante o expediente de recorrer a unha deidade non homologada pola comunidade.

Trátase, en definitiva, de saber de que era avogosa ou padroeira Cohvetena/Coventina, ou de saber cal ou cales eran os seus elementos naturais nativos atribuídos, antes que de dubidar da súa identidade compartida. Se cadra, se algún día se estuda este lugar do sur de Galicia, poida confirmarse que o xacemento da conta da existencia dunha continuidade do culto ás augas salutíferas ou “santas”, tan común por todo o país galego, como é notorio. Dadas as condicións obxectivas da contorna de Cabreiroá, a bo seguro que reuniu tamén as subxectivas para poder exercer de morada dunha divindade. Cohvetena/Coventina é unha candidata “natural”. Se cadra algún día poderase saber.” 

[1] Monografía 1 de Ilu. Revista de Ciencias de las Religiones, Madrid, 1998, 180 pp. (ISSN 1138.4972) cap.2

[2] Actualmente no Museo Provincial de Lugo

Para mais información sobre o xacemento británico:

http://theses.univ-lyon2.fr/documents/getpart.php?id=lyon2.2009.beck_n&part=159235

Un interesante estudo de M. Alberro ó respecto

http://anuariobrigantino.betanzos.net/Ab2004PDF/2004%20071-090%20ALBERRO.pdf

O contexto do Muro de Adriano

https://richlyevocative.wordpress.com/2013/08/17/heading-west-in-the-north-east-a-walk-along-hadrians-wall/

O Campamento de Brocolitia

http://www.roman-britain.org/places/brocolitia.htm

E mesmo un retrato da mesma Deusa Coventina…

https://ericwedwards.wordpress.com/2014/04/11/the-goddess-coventina-of-northumbria/